Όλες οι εκπομπές με χρονολογική σειρά.

Οι ασφαλείς και σταθερές βάσεις που μπαίνουν στην βρεφική και παιδική ηλικία παραμένουν ως στηρίγματα στην υπόλοιπη ενήλικη ζωή μας. Οι βάσεις όμως δεν αντικαθιστούν το σύνολο του οικοδομήματος στην ζωή μας, όπως οι βάσεις και τα θεμέλια ενός σπιτιού δεν αντικαθιστούν την υπόλοιπη οικοδομή και το περιεχόμενο, κινητό και ακίνητο. Διότι, κάθε σπίτι για να είναι κατοικήσιμο πρέπει να διαθέτει κάποια στοιχειώδη και όχι μόνον τις βάσεις και τα στηρίγματα.

Από το σώμα μας κατανοούμε και τις ανάγκες που πρέπει να καλύπτει ένα σπίτι, δηλαδή την ασφάλεια και την προστασία, αλλά και την πλήρη λειτουργικότητα, προκειμένου η ζωή εντός αυτού να είναι αυτάρκης, χωρίς κινδύνους και ελλείψεις σε βασικά πράγματα. Αυτή η προφανής και καθημερινή για όλους πραγματικότητα είναι και η αφετηρία για να κατανοήσουμε τον ρόλο του παιχνιδιού, αλλά και τον ρόλο της ευθύνης της ώριμης ηλικίας μας, διότι δεν θα μας προστατεύουν για πάντα τα κουκλόσπιτα των παιδικών μας χρόνων, τότε που όλοι χαιρόμασταν κάτω από την παιδική μας αφέλεια.

Η ώριμη ζωή κάθε ατόμου έχει ως κύριο συστατικό την υπεύθυνη κατανόηση του εαυτού μας και του περιβάλλοντος, διότι αυτό – και μόνο αυτό – μπορεί να προσφέρει ασφάλεια στην ώριμη καθημερινότητα. Οι αφέλειες της παιδικής ηλικίας ήταν απαραίτητες για τότε. Δεν τις απορρίπτουμε ποτέ, αλλά τις αντικαθιστούμε σταδιακά όσο περνάνε τα χρόνια της ζωής μας, με ώριμες κατασκευές που προσφέρουν ουσιαστική προστασία από όλους τους κινδύνους και όχι μόνο από τους φανταστικούς εχθρούς της παιδικής μας ηλικίας. Κάθε ώριμος άνθρωπος αναζητά τις καλύτερες λύσεις μπροστά στους κινδύνους, και αυτό γίνεται με την πρόνοια και την ορθή αντίληψη των πραγμάτων από την οποία εξαρτάται πλέον η ζωή μας, αφού πήραμε εμείς την ευθύνη να ζήσουμε ελεύθεροι και όχι εξαρτημένοι από τους άλλους.

Για τον λόγο αυτό και ο Χριστός τίμησε την παιδική αφέλεια και απλότητα, αλλά δίδαξε τους ανθρώπους πώς να κατανοούν τον εαυτό τους, τα ατομικά του λάθη, αλλά και τον κόσμο μέσα στον οποίο θα βιώνουν την ατομική της καθημερινότητα, όχι με τα παιδικά μόνον εφόδια, αλλά και με την απαραίτητη ωρίμανση σκέψεων και φρόνιμων  επιλογών, διότι στην ώριμη ηλικία δεν υπάρχει πλέον η προστασία των γονέων και των φίλων, όπως συνέβαινε στην παιδική περίοδο.

Η ευθύνη, διευκρίνισε ο Χριστός, δεν ανήκει στους άλλους μόνο, αλλά – κυρίως – ανήκει στον καθένα, που αγνοώντας την αλήθεια, θέλει να ζει για πάντα στην παιδική ανευθυνότητα. Διότι, η ευθύνη της γνώσης και των προσωπικών αποφάσεων κοστίζουν, και όλοι αποφεύγουμε να πληρώνουμε το κόστος που μας αναλογεί, λέγοντας ότι θα φροντίσει ο θεός, όχι γιατί το πιστεύουμε, αλλά γιατί αυτό μας βολεύει για να αποφύγουμε την δική μας ευθύνη.

Η οργάνωση της ζωής από τον δημιουργό προβλέπει όλοι ανεξαιρέτως να περνάμε από τα στάδια της γέννησης, της βρεφικής ηλικίας, της νεότητας, της ώριμης και παραγωγικής περιόδου, και τέλος, της τρίτης ηλικίας και στον θάνατο, ή την ανάλυση όπως την περιγράφει η Καινή Διαθήκη.

Κανείς δεν εξαιρείται από αυτά τα στάδια, και κάθε επόμενο στάδιο είναι εξαρτημένο από το προηγούμενο για όλες τις περιπτώσεις όλων των ανθρώπων που έζησαν ή ζουν ή θα ζήσουν στο μέλλον. Μέχρι σήμερα αυτός ο κανόνας είναι απαράβατος, και αυτό σημαίνει ότι για να κατανοήσουμε την ζωή, δηλαδή τον εαυτό μας και το περιβάλλον μέσα στο οποίο θα βιώσουμε την ζωή μας, καθένας καλείται να εξερευνήσει με τον προσωπικό του τρόπο και τα προσωπικά του εφόδια, τόσο τον ίδιο του τον εαυτό, όσο και το φυσικό και κοινωνικό του περιβάλλον.

Διότι μπορεί για παράδειγμα το περιβάλλον σε ένα χωριό να είναι διαφορετικό από το περιβάλλον μιας μεγαλούπολης, ωστόσο, όλοι περνάμε από τα στάδια της κατάρτισης και απόκτησης εφοδίων και εμπειριών, ώστε να μπορούμε να επιβιώνουμε στο περιβάλλον που μας έλαχε και όχι σε κάποιο φανταστικό περιβάλλον, που μπορεί να υπάρχει κάπου, αλλά δεν είναι το δικό μου περιβάλλον, μέσα στο οποίο εγώ θα ζήσω και όχι κάποιος τρίτος.

Αυτή η αλήθεια και η φυσική πραγματικότητα, ενώ είναι κατανοητή δεν μας απασχολεί, κυρίως γιατί έχουμε συνηθίσει να ακολουθούμε τους άλλους, χωρίς προσωπικούς προβληματισμούς, με αποτέλεσμα η ζωή μας να μην βελτιώνεται αλλά να μιμούμαστε τους άλλους, κάτι που θα είχε διαφορετικά αποτελέσματα εάν καθένας μας αναζητούσε όχι μόνο να μάθει τον τόπο και τους σύγχρονους τρόπους ζωής, αλλά και να βελτιώσει τους υφιστάμενους όρους με καλύτερους για τον ίδιο και το κοινωνικό του περιβάλλον.

Η συνήθεια δηλαδή που έχουμε όλοι να ακολουθούμε την πορεία των άλλων, δεν είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των καθημερινών μας προβλημάτων, διότι έτσι δεν μπορεί να αλλάξει τίποτα. Αντίθετα, εάν όλοι προσπαθούσαμε να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και τις δυνατότητες που έχουμε ή να αποκτήσουμε, τότε η βελτίωση της ζωής μας θα ήταν ορατή και το μέλλον ακόμη πιο ελπιδοφόρο.

Για τον λόγο αυτό και ο Χριστός επεσήμανε ότι μην ακολουθείτε μόνο τους άλλους, αλλά εξετάζετε τους εαυτούς σας, ώστε να ανακαλύπτετε τον προσωπικό σας δρόμο, διότι η μίμηση και τα παιχνίδια είναι καλά, αλλά η ενήλικη ζωή έχει απαιτήσεις από τον καθένα που συμμετέχει στην συγκεκριμένη καθημερινότητα. Εάν εσύ βελτιώσεις την δική σου ζωή, μαζί με σένα θα ωφεληθούν και άλλοι, γιατί αυτός είναι ο φυσικός νόμος της κοινωνίας.

Η κοινή εμπειρία όλων των ανθρώπων για την αξία – αλλά και την φυσική αλήθεια – της παιδικής ηλικίας, σε συσχετισμό με την ενήλικη ζωή, μας επιτρέπει να αξιολογήσουμε κάθε πράγμα κατά την δική του εποχή και την προσφορά του στον συνολικό μας κοινό βίο.

Κανείς δεν εξαιρείται από την βρεφική και παιδική ηλικία με ό,τι αυτή μπορεί να περιλαμβάνει, αλλά και κανείς δεν εξαιρείται από την αλήθεια της ευθύνης της ώριμης ηλικίας, άσχετα αν σαν βρέφη ή παιδιά κάναμε παιχνίδια χωρίς καμιά ευθύνη. Τώρα, στην ώριμη πλέον ηλικία, όλοι καταλαβαίνουμε ότι τα παιχνίδια της πρώιμης ηλικίας έχουν προσφέρει το έργο τους στον σωματικό και ψυχικό μας κόσμο, και εκείνο που απομένει είναι να αποδειχθεί το τί και το γιατί των δικών μας πράξεων κατά την ώριμη πλέον ηλικία.

Συνεπώς, τα παιχνίδια και η ανεύθυνη απλότητα των παιδικών χρόνων, πρέπει να αντικατασταθεί με την ευθύνη των δικών μας πράξεων, διότι κανένας δεν δίνει λόγο για τις πράξεις του άλλου. Αντίθετα, η αλήθεια των πραγμάτων μας συνοδεύει όσο ζούμε πάνω στη γη, και από αυτό αποδεικνύεται ο ρόλος των βάσεων που λάβαμε κατά την ανώριμη και παιδική ηλικία. Οι ώριμοι άνθρωποι δεν χαίρονται πλέον με τα παιχνίδια της βρεφικής ηλικίας. Δεν τα αποκηρύτουν, αλλά αναζητούν άλλους τρόπους να καλύπτουν την εσωτερική τους ανάγκη για ψυχαγωγία και ασφάλεια, τα στοιχεία δηλαδή που πρόσφερε στην προηγούμεη ηλικία το παιχνίδι.

Αυτό σημαίνει ότι, όπως για τα παιχνίδια είχαμε προτιμήσεις και απασχόληση, έτσι και στον ώριμο βίο καθένας πρέπει να αναζητήσει εκείνη την απασχόληση και το αντικείμενό της, που θα ικανοποιεί τις ίδιες ανάγκες της περιέργειας, της δημιουργικότητας, της απλότητας και της τελικής επιτυχίας. Οι ανάγκες δεν αλλάζουν. Αυτό που αλλάζει είναι το είδος και ο σκοπός της απασχόλησης. Όπως το παιδί και το βρέφος έχουν ανάγκη από ασφάλεια και προστασία του ατομικού τους κόσμου, έτσι και ο ενήλικας αυτό που ψάχνει δεν είναι κάτι άλλο, αλλά η απασχόληση με τα πράγματα εκείνα που θα του προσφέρουν την ασφάλεια και την προστασία, προκειμένου να ικανοποιήσει και να πετύχει τους προσωπικούς του στόχους.

Στην ώριμη ηλικία εκείνο που υπεισέρχεται είναι η προσωπική ευθύνη, κάτι που δεν υπήρχε στην προηγούμενη περίοδο της παιδικής ανεμελιάς. Και ο Χριστός ξεχώρισε αυτές τις διαφορές. Παιδική απλότητα ναι, αλλά όχι παιδική και ανεύθυνη αντίληψη του κόσμου και των δικών μας πράξεων, γιατί τώρα που μεγαλώσαμε πρέπει να μαθαίνουμε από τις εμπειρίες μας και να αποφεύγουμε επαναλήψεις λαθών, θεμελιώνοντας σταθερά εφόδια και απαρτισμό για τις επιτυχίες και όχι για το αντίθετο.

Η συμπεριφορά της ώριμης ηλικίας – και όχι η παιδική – κρίνει το μέλλον του ατόμου. Η παιδική εμπειρία μετράει μόνο στην σταθερότητα της βάσης και στις ικανότητες που δημιουργήθηκαν κατά την πρώιμη αυτή περίοδο, αλλά δεν υπολογίζεται στο τελικό έργο που καλείται καθένας να κάνει με ανάθεση από τρίτους ή από την κοινωνία στην ατομική του καθημερινότητα. Κάθε προγενέστερη εμπειρία ενός ατόμου δεν προσμετράται χωριστά, αλλά συνυπολογίζεται  στο τελικό αποτέλεσμα που εκτιμάται κατά την τελική αξιολόγηση.

Για τον λόγο αυτό και ποτέ δεν γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις παιδικές εμπειρίες ενός ατόμου, αφού αυτές αποδεικνύονται εκ του τελικού αποτελέσματος. Με λίγα λόγια, στο τέλος αποδεικνύεται η ποιότητα και το έργο καθενός, και αυτή είναι ο τελικός δείκτης που μπορούμε να εκτιμήσουμε. Τα ενδιάμεσα στάδια της παιδικής και της ανώριμης ηλικίας κρίνονται και αξιολογούνται από το ενδιαφερόμενο άτομο κατά την διάρκεια της προσωπικής του ωρίμανσης, είτε ως σκέψεις και πράξεις που δεν θέλει να θυμάται, είτε ως επιτυχημένες εμπειρίες που αξιοποιεί προς την βελτίωσης της δικής του πορείας προς τον σκοπό της δικής του ζωής. Η κοινωνική, δηλαδή, επίδραση δεν αξιολογείται από τους τρίτους, γιατί αυτό είναι στοιχείο της προσωπικής καθημερινότητας και καθένας την εντάσσει θετικά η απορριπτικά στην προσωπική του πορεία, η οποία και θα κριθεί τελικά μετά την ολοκλήρωση του ατομικού του έργου εν ζωή.

Αυτό ήταν και το μήνυμα της διδασκαλίας του Χριστού. Μη κρίνετε από το φαινόμενο, αλλά από την ουσία. Διότι το φαινόμενο είναι προσωρινό και μπορεί να διορθωθεί, εάν είναι λάθος – άρα δεν έχετε το τελικό υλικό για να κρίνετε – ή να αυξηθεί και να πολλαπλασιαστεί μέχρι την τελική φάση της ζωής του ατόμου, οπότε είναι επικίνδυνο να καταλήγετε σε προσωρινά συμπεράσματα.

Και ο Χριστός δεν δίδαξε να κρίνουμε τους άλλους – κάτι που αρέσει σε όλους μας να κάνουμε – αλλά δίδαξε να προσέχουμε τους εαυτούς μας και το δικό μας έργο μέσα στην καθημερινότητα, διότι η επιτυχημένη μας καθημερινότητα, εγγυάται και καλύτερες προοπτικές για το μέλλον. Αντίθετα, τα επαναλαμβανόμενα λάθη και παραλείψεις υποσκάπτουν κάθε τελειότητα προς το μέλλον του ατόμου. Κρίνοντας τους άλλους συσσωρεύουμε βάρος στην ατομική μας συνείδηση, διότι και εμείς πράττουμε τα ίδια ή παρόμοια. Παραβλέποντας τα λάθη των άλλων, δίνουμε bonus στον εαυτό μας, γιατί και δεν συσσωρεύουμε βάρη, αλλά και γιατί καλλιεργούμε τον δικό μας αγρό από τον οποίο και μόνο θα συγκεντρώσουμε το προσωπικό μας τελικό καρπό.

Αυτό που ξεχωρίζει την παιδική ηλικία των παιχνιδιών από την ώριμη ηλικία των πράξεων είναι η ευθύνη, πρώτα απέναντι στο συμφέρον του ιδίου αυτού ατόμου και, στη συνέχεια στο περιβάλλον μέσα στο οποίο δραστηριοποιείται καθένας μας. Η βρεφική και παιδική ηλικία είναι πολύτιμες, γιατί την περίοδο αυτή μπαίνουν οι βάσεις για μια ζωή που θα ακολουθήσει, η οποία – κατά κανόνα – έχει μικρές ή μεγάλες περιπέτειες και πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε με επιτυχία.

Αυτό σημαίνει ότι, όπως η βρεφική και νηπιακή ηλικία, έτσι και η ώριμη έχει τους τρόπους με τους οποίους το άτομο είναι ευτυχισμένο, χωρίς να απαιτείται να επαναλαμβάνει τις βρεφικές και παιδικές του πράξεις, γιατί αυτό θα φέρει εσωστρέφεια, και μη συμβατότητα με το κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο βιώνουμε την προσωπική μας καθημερινότητα.

Για τον λόγο αυτό και ο Χριστός δεν υποτίμησε την παιδική και βρεφική ηλικία, αλλά υπέδειξε την υπεύθυνη ωριμότητα ως το στοιχείο εκείνο, με την γνώση και την κατανόηση της αλήθειας των πραγμάτων, το οποίο παρέχει στο φυσικό πρόσωπο την ικανότητα να επιβιώνει και να διατηρεί τους στόχους του σε όλη την περίοδο της προσωπικής του ζωής.

Η γνώση και η κατανόηση έχουν τις βάσεις τους στην βρεφική (πρόσληψη στοιχείων για την αρτιότητα του σώματος) και στην παιδική ηλικία ( με την προσθήκη της αντίληψης και κατανόησης του γύρω κόσμου), ωστόσο, αυτά αποτελούν τις βάσεις και όχι τον στόχο. Στόχος όλων των προηγούμενων στοιχείων – της βρεφικής και παιδικής ηλικίας – ήταν να εφοδιάσουν το κάθε πρόσωπο με τα απαραίτητα εφόδια για την συνέχεια της ζωής του.

Ο στόχος όμως δεν είναι αυτός, αλλά στόχος παραμένει η ικανότητα του ατόμου να αξιοποιεί όλα τα εφόδια που διαθέτει (σωματική ικανότητα και ικανότητα γνώσης και επίγνωσης) ώστε να θέτει στόχους προσωπικούς, τους οποίους και θα κατακτά στο υπόλοιπο της ζωής του. Και ο Χριστός έδωσε και μια επιπλέον διάσταση, την οποία είναι δύσκολο να την αποδεχθεί κάποιος και πολύ πιο δύσκολο να την θέσει ως την βασική συνισταμένη της καθημερινής του ζωής.

Διότι, η πίστη που στηρίζει αυτή την προοπτική είναι απόλυτα προσωπική και καλλιεργείται από τον ενδιαφερόμενο με τις εκάστοτε δυνατότητες που του προσφέρονται και οι οποίες είναι κοινές για όλη την κοινωνία των ανθρώπων. Κανείς από το περιβάλλον μας δεν μπορεί να μας επιβάλλει τις δικές του απόψεις και σκέψεις, εάν εμείς οι ίδιοι δεν τις αποδεχτούμε. Πολύ περισσότερο κανείς δεν μπορεί να κατευθύνει τις σκέψεις και τις επιλογές μας, εάν εμείς δεν θελήσουμε να προσχωρήσουμε στην λάθος πλευρά της ματαιότητας και όχι στην ορθή πλευρά της προοπτικής του μέλλοντος.