Κάθε πρόσωπο θέλει την αλήθεια

Ιδιαίτερα τον 20ο και 21ο αιώνα, η υποκριτική αναδείχθηκε σε μεγάλη οικονομική – και όχι μόνο – επιχείρηση, αφού μπορεί να μεταφέρει μηνύματα μέσω μιας ευχάριστης διαδικασίας σε κάθε θεατή. Δηλαδή, η υποκριτική τέχνη αναπτύχθηκε όχι τυχαία, αλλά σκόπιμα, διότι κάλυπτε μια ανάγκη του ανθρώπου να παρακολουθήσει μια αναπαράσταση, διότι μέσα από αυτή την παράσταση έβλεπε τον εαυτό του, και μπορούσε να κάνει αυτοκριτική, ή ακόμη και να λύσει προσωπικούς του προβληματισμούς για την Δικαιοσύνη, τον Θεό, την συμπεριφορά των ανθρώπων και των κοινωνιών, και δεκάδες άλλες παραμέτρους που βασάνιζαν ή έστω απασχολούσαν την ανθρώπινη κοινωνία ανέκαθεν.

Η τέχνη, δηλαδή, της υποκριτικής αποκάλυπτε πτυχές της αλήθειας, και, επειδή η γνώση της αλήθειας ελευθερώνει την ψυχή του ανθρώπου από την άγνοια και τον φόβο, είχε σπουδαία αποτελέσματα στην ζωή των θεατών, παράλληλα βέβαια με το “σκότωμα του χρόνου”, όταν αυτός υπήρχε.

Ωστόσο, ενώ αυτή η υποκριτική έλυνε προβλήματα στο άτομο, η υποκρισία δεν έλυνε προβλήματα, αλλά δημιουργούσε και συσσώρευε προβλήματα στις συνειδήσεις των ανθρώπων, με αποτέλεσμα οι κοινωνίες που δεν διέθεταν υποκριτική-θεατρική τέχνη, να στερούνται αυτή την απελευθέρωση, την οποία άλλοι λαοί απολάμβαναν.

Και στην περίπτωση της Παλαιστίνης στην οποία εμφανίστηκε ο Χριστός ως διδάσκαλος της αλήθειας, ένα από τα κύρια προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει δεν ήταν το θέατρο, αλλά ο θεατρινισμός, δηλαδή ο εμπαιγμός των απλών πολιτών, οι οποίοι όμως, ενώ κατανοούσαν ότι κάτι δεν πήγαινε καλά στην κοινωνία, δεν είχαν τρόπο να αναγνωρίσουν την διαφορά μεταξύ αλήθειας και θεατρινισμού.

Δηλαδή, ενώ η τέχνη της υποκριτικής ήταν και είναι για να ελευθερώνει το άτομο από τις αγκυλώσεις του εσωτερικού του κόσμου, ο θεατρινισμός, η υποκρισία, έφερνε τα αντίθετα αποτελέσματα. Αυτός ήταν και ο μοναδικός λόγος για τον οποίο κατέβηκε – όπως ο ίδιος δήλωσε – ο Χριστός. Δηλαδή, να μαρτυρήσει για την αλήθεια, η οποία ήταν – και συνεχίζει να παραμένει – κρυμμένη πίσω από υποκριτικές συμπεριφορές για παραπλάνηση των θεατών από την αλήθεια.

Ωστόσο αυτή η παραπλάνηση δεν γίνεται από άγνοια, αλλά από σκοπιμότητα συμφερόντων, και για τον λόγο αυτό είναι δύσκολος ο εντοπισμός της. Διότι μοιάζει με την αλήθεια, αλλά δεν είναι αλήθεια, αλλά εξαπάτηση της αλήθειας, όταν το άτομο, ο θεατής, δεν έχει γνώση της αλήθειας, ώστε να διακρίνει τις διαφορές. Μάλιστα, για τους Χριστιανούς υπάρχει η γνωστή φράση του Χριστού “ουαί υμίν γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές”, όπου ο Χριστός εξηγεί γιατί αυτή η συμπεριφορά δεν ελευθερώνει, αλλά παραπλανά το ενδιαφερόμενο πρόσωπο από την ανακάλυψη της αλήθειας.

Κάθε πρόσωπο θέλει την αλήθεια, γιατί ξέρει ότι αυτή είναι καλύτερη από την παραπλάνηση και αποπλάνηση. Οι δυσκολίες όμως για την ανακάλυψη της αλήθειας πίσω από την παραπλάνηση και την απάτη δεν είναι ούτε μικρές, ούτε εύκολες για όποιο άτομο επιχειρήσει να απομακρύνει την παραπλανητική εικόνα, για να ανακαλύψει την αλήθεια που θα το ελευθερώσει από την δουλεία του ψεύδους και της απάτης.

Δανείστηκα τον τίτλο “αγράμματοι και ιδιώτες” από το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, διότι είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι, λίγο μετά την Ανάσταση του Χριστού, κάνοντας οι μαθητές του Χριστού Πέτρος και Ιωάννης ένα θαύμα θεραπείας ενός ανθρώπου με προβλήματα ακινησίας στα πόδια του, προκάλεσαν μεγάλο θόρυβο μεταξύ των αρχόντων της Ιερουσαλήμ. Ενώ, δηλαδή, ήταν γνωστό το γεγονός της Ανάστασης και τα όσα ακολούθησαν, οι άρχοντες δεν θέλησαν να το αποδεχτούν ως αληθές γεγονός, με τις συνέπειες που είχε αυτό το γεγονός στην ζωή του λαού των Εβραίων, και, παρακολουθώντας τις εξελίξεις, έμαθαν για το θαύμα του Ιωάννη και Πέτρου, το οποίο δεν έγινε εν κρυπτώ, αλλά μπροστά στα μάτια εκατοντάδων Εβραίων στον Ναό του Σολομώντα.

Αναγκάστηκαν, λοιπόν, να λάβουν μέτρα, ώστε το γεγονός του θαύματος να μην συνδυαστεί με το γεγονός της Ανάστασης, πράγμα το οποίο φυσικά δεν μπορούσε να γίνει, διότι οι μαθητές που είχαν κάνει το θαύμα ήταν εκεί, και κανένας δεν μπορούσε να αμφισβητήσει το θαύμα, διότι ο άνθρωπος που είχε θεραπευθεί ήταν περισσότερο από σαράντα χρονών, άρα είχε επίγνωση του θαύματος και μπορούσε να καταθέσει την εμπειρία του. Ωστόσο, επειδή πάντα η εξουσία θέλει να έχει τον τελευταίο λόγο, κάλεσαν τον Ιωάννη και τον Πέτρο να απολογηθούν για το θαύμα, χωρίς όμως να το αμφισβητήσουν ως γεγονός. Επρόκειτο δηλαδή για ένα παιχνίδι της κεντρικής εξουσίας, εις βάρος των μαθητών του Χριστού.

Τους έβαλαν στο κρατητήριο, γιατί ήταν ήδη αργά όταν έγινε το θαύμα, και την επομένη το πρωί συγκεντρώθηκαν οι επίσημοι της εξουσίας και κάλεσαν τους δύο μαθητές να απολογηθούν, πράγμα το οποίο έγινε, χωρίς όμως να υποχωρήσουν οι μαθητές από την αλήθεια του θαύματος. Και οι άρχοντες, βλέποντας τους δύο μαθητές, αναγνώρισαν ότι ήταν με τον Ιησού, αλλά τους προξένησε εντύπωση, διότι επρόκειτο για ιδιώτες – ήξεραν ότι ήταν επαγγελματίες ψαράδες  – οι οποίοι ωστόσο είχαν δύναμη λόγου αληθείας, και δεν υποτάσσονταν στις απαγορεύσεις των αρχόντων.

Και αυτό είναι το μεγάλο μάθημα. Το επάγγελμα δεν παίζει κανένα ρόλο, εάν ο άνθρωπος της πίστεως ακολουθεί την υγιαίνουσα διδασκαλία του Χριστού. Η κριτική ότι επρόκειτο για αγράμματους – ο ένας έγραψε το Ευαγγέλιο, και  άλλος έγραψε δύο επιστολές της Καινής Διαθήκης που άλλαξαν την ιστορία της ανθρωπότητας ! – δεν ήταν ουσιαστική, Διότι η πίστη μεταμορφώνει το άτομο, και δίνει νέα ζωή στην δική του καθημερινότητα, εφόσον μένει και παραμένει στην τήρηση της υγιαίνουσας διδασκαλίας του Χριστού.

Αντίθετα, η ατομική επαγγελματική απασχόληση, όπως συνέβαινε με τους δύο Ιωάννη και Πέτρο, και όπως είχε συμβεί και με τον εκατόνταρχο, όχι μόνο δεν ήταν αρνητικό στοιχείο πίστης, αλλά ο εργασιακός χώρος ήταν ο χώρος εξάσκησης της πίστης μέσα από την τριβή με τους άλλους ανθρώπους και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις. Άλλωστε ο ίδιος ο Χριστός δεν κάλεσε κανένα άτομο από το τότε Ιερατείο του Ναού του Σολομώντα, αλλά κάλεσε επαγγελματίες. Διότι το επάγγελμα δεν φθείρει την συνείδηση, αλλά η επιθυμία της απάτης, αυτή διαφθείρει την συνείδηση, και υποσκάπτει την πίστη στην υγιαίνουσα διδασκαλία του Χριστού, στρέφοντας την προσοχή σε πνεύματα πλάνης και διδασκαλίες δαιμονίων, όπως σημειώνει ο απόστολος Παύλος.

Στα ερωτήματα της καθημερινής μας ζωής ζητάμε όλοι εξηγήσεις, γιατί χωρίς αυτές μένει ένα κενό μέσα μας, το οποίο προκαλεί ανασφάλεια για το μέλλον μας. Και αυτό είναι φυσικό, διότι κάθε άτομο που βρίσκεται σε επαφή με τον κόσμο γύρω του, δηλαδή δεν έχει πεθάνει, έχει απορίες, και αναζητά απαντήσεις και εξηγήσεις, για όλα τα θέματα που μπορεί να το απασχολούν.

Η αναζήτηση ή ακόμη και η απαίτηση εξηγήσεων είναι ένα εγγενές και αυθόρμητο στοιχείο του ανθρώπινου χαρακτήρα, και είναι πολύτιμο. Διότι, δεν είναι ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις οι διαφωνίες μόνον δύο ανθρώπων, αλλά υπάρχουν και ουσιαστικά ζητήματα και ερωτήματα, τα οποία μπορεί να μην έχουν καμία σχέση με άλλους ανθρώπους. Πρόκειται, δηλαδή, για αντικειμενικά ερωτήματα που θέτει η ζωή, και το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε την ατομική μας καθημερινότητα, και αυτά τα ερωτήματα δεν απαντώνται – κατά κανόνα – με εξηγήσεις των άλλων ανθρώπων, αλλά απαιτούν προσωπική μέριμνα, και προσωπική προσήλωση, προκειμένου να γίνει κατανοητό πρώτα το πρόβλημα, και φυσικά μετά και οι εξηγήσεις για την επίλυση του προβλήματος.

Και αυτό δεν είναι φιλοσοφική σκέψη, αλλά είναι η πρακτική κάθε ατόμου που αναζητά απαντήσεις για τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και του θανάτου, της αδικίας και του μίσους, των πολέμων και της ειρήνης, και δεκάδων άλλων ερωτημάτων, που θέτει στην προσωπική μας ζωή η καθημερινότητα. Και όσοι ασκούν και εξασκούν την πίστη τους στην Ανάσταση του Χριστού, έχουν μεν ένα επιπλέον εφόδιο, την καλλιεργημένη πίστη τους, αλλά έχουν και βαθύτερα ερωτηματικά.

Διότι το φαινόμενο και η εξήγησή του δεν είναι πάντα εύκολα κατανοητά, διότι απαιτούν “σπουδή και επιστήμη”, όπως δηλώνεται στην Καινή Διαθήκη. Η αοριστολογία δεν είναι πάντα κοντά στην αλήθεια, και η ημιμάθεια είναι επικίνδυνη. Διότι τα κενά μεταξύ της πλήρους μάθησης και της αοριστολογίας, αφήνουν εισόδους για αμφιβολία, και ολιγοπιστία, με αποτέλεσμα το άτομο να μένει έωλο στις διακυμάνσεις της επίγνωσης της αλήθειας. Και όλοι ξέρουμε ότι, όπου δεν υπάρχει επίγνωση της αλήθειας, δηλαδή ασφαλής και τεκμηριωμένη γνώση των πραγμάτων, εκεί εμφωλεύουν οι κίνδυνοι της απώλειας.

Και ο Χριστός, για όσους ενδιαφέρονται να ακολουθήσουν την υγιαίνουσα και πλήρη διδασκαλία του στην ατομική τους καθημερινότητα, ήταν σαφής. Το άτομο που δεν επιμένει να λάβει απαντήσεις, αλλά μένει μόνο στα πρόχειρα λόγια, μοιάζει με το κτίριο που είναι θεμελιωμένο πάνω στην κινούμενη άμμο. Και ο Αβραάμ δεν θεμελίωσε την πίστη του πάνω στην άμμο της ερήμου, αλλά στον ουρανό και στα αστέρια. Ο δημιουργός του σύμπαντος κόσμου, αυτός που έκτισε τον ουρανό, την γη, και όλα όσα βρίσκονται μέσα στον χώρο αυτόν, δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς, αλλά κατοικεί μέσα στην καρδιά και την συνείδηση του ατόμου.

Εκεί, στον εσωτερικό άνθρωπο, και στις γνώσεις που αποκτά μέσα από την επίγνωση της αλήθειας το κάθε άτομο, εκεί, στον περιορισμένο χώρο του φυσικού μας σώματος, εκεί δίνονται οι εξηγήσεις για τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής, αλλά και του θανάτου, της προόδου και της ματαιότητας. Τα φαινόμενα απατούν, εάν δεν τεθούν σε κρίση και διάκριση με βάση την αλήθεια, για την οποία πέθανε ο Χριστός. 

Η επίγνωση της αλήθειας δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά είναι η περιγραφή της πραγματικής μας καθημερινής ζωής. Διότι η αλήθεια είναι μεν μια λέξη, ωστόσο, όλοι καταλαβαίνουμε ότι δεν υπάρχει μόνο μια αλήθεια, αλλά η αλήθεια υπάρχει σε οτιδήποτε υπάρχει γύρω μας, από τους ανθρώπους και την συμπεριφορά τους, μέχρι τα πράγματα που έρχονται σε επαφή μαζί μας καθημερινά. Αρκεί να σκεφτούμε το απλό πράγμα. Κάθε τι που εμπλέκεται στην προσωπική μας καθημερινή ζωή είναι μια αλήθεια, είναι μια πραγματικότητα.

Ωστόσο, όλοι καταλαβαίνουμε ότι αυτή η πραγματικότητα δεν είναι πάντα τόσο απλή, αλλά έχει διαστάσεις, και αυτές οι διαστάσεις της κάθε αλήθειας έχουν να κάνουν με την προσωπική μας συμπεριφορά. Άλλη, για παράδειγμα, είναι η προσωπική μας συμπεριφορά όταν οδηγούμε σε ένα γνωστό δρόμο, και άλλη όταν βρισκόμαστε σε άγνωστες περιοχές. Στην μια περίπτωση είμαστε – κατά κανόνα – χαλαροί, ενώ στην άλλη περίπτωση τα μάτια μας αναζητούν λύσεις για ζητήματα που προκύπτουν για πρώτη φορά στην δική μας ευθύνη, όπως πχ μια απότομη στροφή, μια δύσκολη γέφυρα, ένα συμβάν στον δικό μας δρόμο, και όλοι καταλαβαίνουμε την διαφορά.

Δηλαδή στα γνωστά είμαστε άνετοι, στα άγνωστα ψαχνόμαστε. Και αυτό είναι φυσιολογικό. Διότι κανένας δεν ζει με τον ίδιο τρόπο κάθε μέρα και κάθε στιγμή. Μπορεί να κάνουμε τον ίδιο δρόμο καθημερινά, αλλά κάθε φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά. Όχι γιατί άλλαξε ο δρόμος, αλλά γιατί μέσα στον δρόμο – κατά το απλοϊκό μου παράδειγμα – κάθε μέρα συμβαίνουν ή μπορεί να συμβαίνουν διαφορετικά πράγματα, γεγονός που καθιστά την καθημερινή διαδρομή διαφορετική από την ίδια διαδρομή της προηγούμενης ημέρας. Άρα, η αλήθεια κάθε ημέρας δεν είναι ίδια με την προηγούμενη, διότι μεσολαβούν ή μπορεί να μεσολαβούν χιλιάδες μικροδιαφορές, και αυτές οι νέες διαφορές απαιτούν να τις αντιμετωπίσουμε ως αληθινές και όχι ως φανταστικές.

Και αυτό είναι το πρόβλημά μας. Δεν προσέχουμε, διότι θεωρούμε ότι ξέρουμε την διαδρομή, αλλά αυτή δεν είναι η αλήθεια. Διότι γνωρίζουμε πράγματι τον δρόμο – κατά το απλοϊκό μου παράδειγμα – που κάνουμε κάθε μέρα, αλλά δεν γνωρίζουμε τις νέες καταστάσεις που έχουν διαμορφωθεί σήμερα, με αποτέλεσμα, εάν δεν προσέξουμε, να βρεθούμε σε δύσκολη – τουλάχιστον – θέση. Διότι η αλήθεια και η πραγματικότητα “επιβάλλονται” και “υπερισχύουν” της φαντασίας και των χθεσινών εμπειριών, άρα απαιτούν επαναπροσδιορισμό των γνώσεων που είχαμε αποκτήσει μέχρι χθες.

Και αυτό συνιστά την “ζωντανή ζωή” στην ζώσα πραγματικότητα. Οι φαντασίες και η εξωτερική γνώση δεν αρκούν στην πραγματική μας ζωή, αλλά απαιτούν συνεχή “ενημέρωση” για την αλήθεια που συναντάμε τώρα, και αυτή δεν είναι ίδια με την αλήθεια της μνήμης ή της φαντασίας μας. Και ο Χριστός εξήγησε ότι κάθε λάθος στην ατομική μας καθημερινή ζωή μάς “βαραίνει”, γίνεται βάρος, και “κουράζει” ή ακόμη και καταστρέφει το μέλλον της προσωπικής μας ζωής. Και το πρώτο πράγμα που έχει ανάγκη ο άνθρωπος, είναι να προσέχει τις αλλαγές. Διότι οι αλλαγές έρχονται χωρίς να τις περιμένουμε, αλλά είναι εκεί και μάς περιμένουν για να τις αντιμετωπίσουμε ως αλήθεια χωρίς υπεκφυγές. Η επίγνωση της αλήθειας στην προσωπική μας ζωή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας.