Η ικανότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται τί γίνεται γύρω του, είναι ένα ισχυρό εφόδιο για την ατομική μας καθημερινή ζωή. Χωρίς αυτή την ικανότητα, χωρίς, δηλαδή, να διαθέτουμε την ικανότητα να κατανοούμε τί γίνεται γύρω μας ανεξάρτητα από βαθμό κατανόησης, το άτομο είναι ανίκανο να επιβιώσει, διότι θα πέφτει θύμα της άγνοιάς του. Αν και το επίπεδο, ο βαθμός της αντιληπτικής μας ικανότητας ποικίλει από άτομο σε άτομο, ωστόσο όλοι οι ενήλικες έχουμε το βασικό επίπεδο αντίληψης, για να τα βγάζουμε πέρα στην προσωπική μας ζωή καθημερινά.

Ωστόσο, είναι γνωστό τους τελευταίους δύο αιώνες ότι αυτό το όριο της ανθρώπινης αντιληπτικής ικανότητας, μπορεί να προεκταθεί, με την χρήση οργάνων που κατασκευάζει ο άνθρωπος, όπως για παράδειγμα το τηλεσκόπιο, το τηλέφωνο, και χιλιάδες άλλες εφαρμογές, που λειτουργούν στην ζωή μας, για να επεκτείνουμε τα στενά όρια των φυσικών μας οργάνων. Διότι, τα μάτια μας, πχ δεν έχουν ικανότητα να βλέπουν τα πάντα, αλλά υπάρχει ένα όριο, το φάσμα, εντός του οποίου το άτομο μπορεί να αξιοποιεί τα μάτια του. Πέραν αυτού του ορίου, είναι απαραίτητα τα όργανα, με τα οποία το όριο του ανθρώπινου φάσματος διευρύνεται.

Και αυτό είναι, νομίζω, απόλυτα κατανοητό, εάν σκεφτούμε ότι ένα άτομο μπορεί να περπατήσει με πέντε χιλιόμετρα την ώρα, ενώ χρησιμοποιώντας ένα ζώο, μπορεί να ξεπεράσει ίσως και τα είκοσι χιλιόμετρα, ενώ εάν επιβιβαστεί σε ένα αυτοκίνητο μπορεί να φτάσει και τα εκατό χιλιόμετρα την ώρα, ή ένα αεροπλάνο, να φτάσει και στα χίλια χιλιόμετρα και ούτω καθ εξής. Τα όργανα, δηλαδή, δεν αφαιρούν, αλλά επεκτείνουν τα όρια της ανθρώπινης ικανότητας, και αυτό είναι η καθημερινή μας εμπειρία.

Ωστόσο, ενώ αυτό είναι απόλυτα κατανοητό, όταν ερχόμαστε στην προσωπική μας κατανόηση των θεμάτων της ζωής ως ποιότητα και μήκος βίου, εκεί μένουμε στάσιμοι, διότι δεν έχουμε κατανοήσει την αξία αυτών των παραγόντων σε σχέση με τις προοπτικές του ατομικού μας μέλλοντος. Ενώ, δηλαδή, παίρνουμε ένα αεροπλάνο για τις μεγάλες αποστάσεις, ή χρησιμοποιούμε ένα κινητό για να μιλήσουμε με την άλλη άκρη του κόσμου, όταν ερχόμαστε στην διδασκαλία του Χριστού, σε όποια άτομα βεβαίως υπάρχει ενδιαφέρον, εκεί δεν θέλουμε να δούμε τις εξελίξεις, αλλά θέλουμε να μένουμε στην παραδοσιακή μόνο λογική, δηλαδή, μόνο οτιδήποτε κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας.

Ενώ, δηλαδή, τώρα πλέον η ανάγνωση και η γραφή είναι κοινό κτήμα όλων των ανθρώπων, δηλαδή μπορεί καθένας και καθεμιά να διαβάσει και να γράψει, ωστόσο “αρνούμαστε” να το εφαρμόσουμε στην δική μας περίπτωση, θεωρώντας ότι παραβαίνουμε την παράδοση της πίστης, ενώ στην πραγματικότητα επεκτείνουμε τα όρια της δικής μας αντιληπτικής ικανότητας.

Διότι στον τομέα της πίστης, δεν ισχύουν τα όργανα που διαθέτει ο άνθρωπος για τις φυσικές του ανάγκες, αλλά υπάρχει ανάγκη επιστράτευσης και καλλιέργειας των εσωτερικών μας ερωτημάτων για την ζωή και τον θάνατο, για την αδικία και την απάτη, και δεκάδων άλλων στοιχείων που δηλητηριάζουν την συνείδησή μας και οδηγούν την πίστη μας σε αδράνεια. Και αυτό δεν ζημιώνει την πίστη, αλλά το άτομο που δεν αξιοποιεί το λεωφορείο, ή το τρένο ή το αεροπλάνο, αλλά επιμένει να βαδίζει ασταμάτητα, χωρίς ποτέ να φτάνει στον προορισμό του! 

Η σημασία της επίγνωσης της αλήθειας για την καθημερινή ζωή όλων μας, ιδιαίτερα όσων θέλουν να εξασκούν την πίστης τους στην Ανάσταση του Χριστού, έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι, κατά την Καινή Διαθήκη, η επίγνωση της αλήθειας από το άτομο που καλλιεργεί την πίστη του είναι πρωτεύουσας σημασίας. Μάλιστα δηλώνεται ότι χωρίς αυτήν, χωρίς δηλαδή την επίγνωση της αλήθειας, ο άνθρωπος κινδυνεύει να παρασυρθεί σε ανιστόρητες καταστάσεις εκτός πραγματικότητας, και, ενώ ξεκίνησε καλοπροαίρετα, κινδυνεύει να βρεθεί εκτός της ορθής πορείας, για τον στόχο τον οποίο έχει ξεκινήσει μετά το βάπτισμά του.

Διότι δεν αρκεί η έναρξη της πορείας, αλλά η πορεία πρέπει να πορεύεται – μέσα στην καθημερινότητα – προς τον αρχικό σκοπό, που είναι η προσδοκία της Αναστάσεως. Και αυτό είναι, προφανώς, κεφαλαιώδους σημασίας. Διότι το να εγγραφεί κάποιο άτομο στο σχολείο, έχει αποκτήσει δικαιώματα εισόδου στην τάξη και στην αίθουσα διδασκαλίας. Ωστόσο, εάν δεν ενδιαφερθεί να είναι τακτικός στην τάξη με παρουσία στην αίθουσα, διατηρεί μεν το προνόμιο της εγγραφής, ωστόσο αυτό το γεγονός δεν τον κάνει και μαθητή, και προφανώς, δεν μπορεί να πετύχει την εξέλιξή του στην επόμενη βαθμίδα, και, προφανώς, δεν μπορεί να ονομαστεί καθηγητής χωρίς να έχει πατήσει το πόδι του στο σχολείο, και δεν έχει ενδιαφερθεί για το μάθημα που γίνεται εκεί.

Και επειδή όσοι πάμε στην Εκκλησία ή έστω κάποτε βαπτιστήκαμε, έχουμε προνόμια, κινδυνεύουμε να χάσουμε την αξία των προνομίων, μέχρι να κατανοήσουμε την αλήθεια των πραγμάτων για τα οποία έχουμε προσωπική ευθύνη, και να αποκαταστήσουμε την επαφή μας με το σχολείο του καθηγητή της πίστεως. Διότι, οι άνθρωποι καθηγητές διδάσκουν γνώσεις στους μαθητές που έχουν μπροστά τους, και όχι στους περαστικούς έξω από το σχολείο. Και ο Χριστός δίδαξε τους μαθητές του όσο ήταν εδώ στην γη, αλλά ρητά τους εξήγησε ότι αυτό ήταν το πρώτο στάδιο. Διότι η πραγματική ζωή δεν είναι όπως στα θεωρητικά μαθήματα.

Διότι στην ζωή και στην επαφή του ατόμου-μαθητή με την κοινωνία των ανθρώπων, εκεί, στην επαφή αυτή που είναι συνεχής και αδυσώπητη, όλα δοκιμάζονται. Τότε οι γνώσεις, αλλά και οι αντοχές της πίστεως και της επίγνωσης της αλήθειας παίζουν σπουδαίο ρόλο, αφού οι απαιτήσεις δεν είναι μόνο από τους φυσικούς ανθρώπους, αλλά πολλές φορές – από άγνοια ή σκοπιμότητα άλλων στοιχείων – οι φυσικοί άνθρωποι, γινόμαστε φορείς πονηρών παγίδων, άρα απαιτείται εγρήγορση και επίγνωση, ώστε το άτομο να μην εκπέσει του στηριγμού της πίστεώς του.

Μάλιστα, ο απόστολος Παύλος δεν δίσταζε να χαρακτηρίζει την επίγνωση της αλήθειας, ως συνδεδεμένο στοιχείο με την σωτηρία που προσφέρεται μεν δωρεάν από τον θεό, αλλά διατηρείται στην ορθή πορεία και πρακτική, με την ευθύνη του ατόμου που έχει αποφασίσει να έχει επίγνωση του θεού. Και η επίγνωση της αλήθειας δεν ανήκει στον θεό, αλλά στον άνθρωπο που αποφασίζει να διατηρεί την πίστη του ζωντανή, με προσδοκία ενός καλύτερου αύριο, και ενός απέραντου μέλλοντος, μέσα από τη εμπειρία της δύναμης της Αναστάσεως, η οποία ανέστησε τον Χριστό από τους νεκρούς. 

Προστατεύουμε ότι έχει ανάγκη από προστασία, είτε γιατί κινδυνεύει, είτε γιατί εμείς θέλουμε να το προστατεύσουμε για δικούς μας λόγους. Σε κάθε όμως περίπτωση, η προστασία περιλαμβάνει μέτρα και δράσεις, ανάλογα με την αξιολογική μας εκτίμηση για το αντικείμενο της προστασίας. Άλλου είδους προστασίας αφορά ένα βρέφος, άλλου είδους ένα κατοικίδιο, άλλου είδους ένα βάζο της κουζίνας ή ένα φυτό. Καθένα έχει τις δικές του ανάγκες για προστασία, και εμείς αξιολογούμε τον βαθμό προστασίας και τις αναγκαίες δράσεις μας για να το προστατεύσουμε.

Ωστόσο, αυτό είναι μια γενικότητα, η οποία εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις που καλούμαστε να προστατέψουμε κάτι. Ανάλογα με την αξία που του αποδίδουμε, είναι και οι πράξεις μας σε μέγεθος, ποιότητα, και αμεσότητα. Σε κάθε περίπτωση ο χρόνος παίζει ένα κρίσιμο ρόλο. Το βρέφος που κινδυνεύει, έχει άμεση ανάγκη και προηγείται. Το όχημα που προστατεύουμε μπορεί να περιμένει λίγο. Το ίδιο και τα φυτά και όλα τα άλλα που φροντίζουμε καθημερινά στην προσωπική και κοινωνική μας ζωή.

Η προστασία είναι ένα καθήκον του ανθρώπου, καθήκον το οποίο συνδέεται άμεσα με τον ρόλο του μέσα στο σύνολο των δημιουργημάτων της δημιουργίας που βιώνουμε καθημερινά. Όλα τα άλλα ζωντανά πλάσματα, μεριμνούν για την προστασία των μελών τους. Ο άνθρωπος μεριμνά για τα πάντα, ή τουλάχιστον προσπαθεί, γιατί αισθάνεται την ανάγκη να προστατέψει οτιδήποτε βρίσκεται στην δική του επιρροή εξουσίας. Και αυτό αποδεικνύει τον ρόλο του ατόμου μέσα στην συνολική δημιουργία που μάς περιβάλλει.

Δεν δημιουργήθηκε ο άνθρωπος για αμεριμνησία, αλλά για να λαμβάνει μέριμνα για τα πάντα, όσα βρίσκονται κάτω από την δική του εξουσία, και τίποτα δεν εξαιρείται από αυτό τον κανόνα. Ακόμη και τα λιοντάρια και οι ελέφαντες έχουν την ανάγκη προστασίας από τον άνθρωπο, όχι γιατί θα τα βοηθήσει να ξεπεράσουν  ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά γιατί έτσι αισθάνεται την ανάγκη της συνύπαρξης πάνω στον πλανήτη. Και αυτό ακριβώς στο στοιχείο της ευθύνης απέναντι στην υπόλοιπη δημιουργία και προφανώς και στον ίδιο τον άνθρωπο, φέρνει το άτομο σε ένα βαθμό ενδιαφέροντος για τα πάντα.

Από τον αέρα και το νερό, μέχρι την μετακίνηση, όλα βρίσκονται κάτω από το μικροσκόπιο της ανθρώπινης μέριμνας για προστασία. Και επειδή η προστασία είναι στοιχείο που αποδεικνύει το ενδιαφέρον, αυτόματα συνδέεται με την αγάπη, δηλαδή ξοδεύουμε χρόνο και δυνάμεις για να προστατέψουμε οτιδήποτε μάς αφορά. Και αυτό δηλώνει περίτρανα, ότι ο άνθρωπος έχει έμφυτη την τάση να προστατεύει τον εαυτό του πρώτα, και στην συνέχεια και την υπόλοιπη δημιουργία που κινείται και ζει δίπλα του.

Αυτή η τάση δηλώνει και το εκ φύσεως και της δημιουργίας του ανθρώπου εσωτερικό του κίνητρο. Ο άνθρωπος αγαπά την δημιουργία και τα δημιουργήματα που βρίσκονται δίπλα του, αν και πολλές φορές η πρακτική μας δεν το επιβεβαιώνει. Η αγάπη είναι έμφυτη στον άνθρωπο και στο κάθε άτομο, γιατί ο δημιουργός του είναι αγάπη και μέριμνα για τα πάντα, όσο και να θέλουμε να αγνοήσουμε αυτή την παράμετρο.

Κανείς ζωντανός δεν ήρθε στον κόσμο με δική του θέληση. Όλοι κουβαλάμε μέσα μας – και γύρω μας – οτιδήποτε έχει θέσει ο δημιουργός μέσα μας, ακόμη και όταν εμείς δεν μπορούμε να εξηγήσουμε τα φαινόμενα. Ο Χριστός με την διδασκαλία του δεν εξήγησε μονολεκτικά την έννοια της αγάπης, αλλά έδωσε παραδείγματα από την καθημερινότητα, και στο τέλος σφράγισε την αγάπη του με την ύψιστη ταπείνωση, για να προβιβάσει το αίσθημα του ανθρώπου για κατανόηση της αλήθειας και της αγάπης.