Η σύγχρονη ατομική εμπειρία από τα ταξίδια με αεροπλάνο είναι ένα μάθημα για τις αλλαγές που έχουν επέλθει στην καθημερινή μας ζωή, αλλαγές που δεν είχε δοκιμάσει ποτέ στο παρελθόν η ανθρωπότητα, από καταβολής του κόσμου έως τον 20ο αιώνα. Η “αιώρηση”, το πέταγμα και η διατήρηση για ορισμένο χρόνο στο κενό του ουρανού, είναι μια αίσθηση νίκης ενάντια στα δεσμά της γης, δεσμά που κρατούν το άτομο δεμένο με τις φυσικές δυνάμεις πάνω στον φλοιό της γης και στα όρια των φυσικών μας δυνατοτήτων ως άτομα.

Τώρα, με την βοήθεια των μηχανών το άτομο μπορεί να αισθάνεται την ελευθερία από την επαφή με την γη, και αυτή η εμπειρία πλουτίζει την αίσθηση της ελευθερίας όσο ποτέ άλλοτε. Τώρα η ελευθερία δεν είναι μόνο στον εσωτερικό μας κόσμο και στα συναισθήματα, αλλά είναι μια εξωτερική και φυσική πραγματικότητα, την οποία δοκιμάζουν εκατομμύρια άνθρωποι πάνω στην γη. Και αυτή η εμπειρία άλλαξε τον χώρο των πέντε αισθήσεων.

Τώρα ξέρουμε ότι το άτομο μπορεί να ξεπεράσει την έλξη της γης και την βαρύτητα, και αυτό είναι όχι μόνο μια πρωτόγνωρη κοινή και ατομική εμπειρία, αλλά είναι και μια επιβεβαίωση της Αλήθειας του Ευαγγελίου. Όπως δηλαδή μέχρι τον 20ο αιώνα κανείς δεν πίστευε ότι ο Χριστός σηκώθηκε πάνω από τα κεφάλια των μαθητών του κατά την Ανάληψη, αλλά τώρα μπορεί καθένας με ένα τεχνικό μέσο να ανυψωθεί πάνω από την γη και να ταξιδέψει σε μεγάλες αποστάσεις και για πολλές ώρες.

Εκτός από τους αστροναύτες που παραμένουν μετέωροι στο διάστημα, σήμερα υπάρχει και η ατομική εξήγηση πλέον, εξήγηση η οποία επιβεβαιώνει την δυνατότητα του σώματος να ανυψωθεί από την γη, και να ταξιδέψει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μάλιστα, η σύγχρονη επικοινωνία μέσω της τεχνολογίας των δορυφόρων, επιβεβαιώνει τις δυνατότητες που είχε εξηγήσει ο Χριστός, ότι δηλαδή θα επικοινωνεί με τους δικούς του ανθρώπους κάθε στιγμή, άσχετα εάν δεν είναι ορατός με τα φυσικά μάτια του ανθρώπου.

Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι αυτά λέγονται από τον Χριστό πριν δύο χιλιάδες χρόνια, όταν δεν υπήρχε τίποτα από τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, κατανοούμε την βάσιμη πλέον προφητική και προβλεπτική εκ μέρους του Χριστού αποκάλυψη, ότι θα είναι μαζί με όσους τον αναζητούν και επιδιώκουν επαφή μαζί του οποτεδήποτε και από οπουδήποτε υπάρξει ανάγκη επαφής.

Οι νέες δηλαδή τεχνολογικές ανακαλύψεις στην επικοινωνία και την μεταφορά μεταξύ των ανθρώπων, επιβεβαιώνει την αλήθεια των λόγων της διδασκαλίας του Χριστού και δεν απομειώνει την αξία τους. Διότι μικρό μόνο μέρος μέχρι σήμερα έχει επιβεβαιωθεί. Το μεγαλύτερο μέρος, προφανώς παραμένει ακόμη προς επιβεβαίωση στο μέλλον, αφού ο άνθρωπος αγνοεί ακόμη το 95% του κόσμου, δηλαδή έχουμε πολλά ακόμη να μάθουμε που τα είπε ο Χριστός, και εμείς τώρα τα ανακαλύπτουμε!

Αυτό δίνει θάρρος στους αναζητητές της Αλήθειας – ο Χριστός ήρθε για να δώσει μαρτυρία και να επιβεβαιώσει την αλήθεια της δημιουργίας όπως περιγράφεται εν συντομία στην ΠΔ και όπως ο ίδιος την εξήγησε και την βίωσε, – οι οποίοι μπορούν να έχουν περισσότερο θάρρος στην πεποίθηση ότι ο θεός ακούει και ανταποκρίνεται με τον τρόπο και στον χρόνο που εκείνος κρίνει ότι θα είναι για το ατομικό μας συμφέρον. Η διδασκαλία του Χριστού είναι πέρα για πέρα αληθινή, για όποιο άτομο αναζητά την Δικαιοσύνη και την Αλήθεια μέσα στην σύγχρονη κάθε φορά κοινωνία των ανθρώπων. Το πέταγμα και τα ταξίδια με το αεροπλάνο στον ουρανό επιβεβαιώνουν την μη ορατή ακόμη πλευρά της διδασκαλίας του. 

Η αρχαία ρήση ότι ο άνθρωπος θέλει ψωμί και θέαμα, δηλαδή τροφή και εξωτερική παρατήρηση, αποτελεί σήμερα την καθημερινότητα του ατόμου. Αυτές οι δύο ανάγκες ικανοποιούν το άτομο σε πρώτη φάση. Διότι, ενώ το άτομο έχει και άλλες ανάγκες, αυτές οι δύο είναι οι πλέον διαδεδομένες, αφού ικανοποιούν μεγάλο τμήμα της σωματικής και ψυχικής μας ανάγκης μέσα στην ατομική μας καθημερινότητα. Η τροφή καλύπτει την ανάγκη του σώματος, το θέαμα καλύπτει την ανάγκη της ψυχής.

Αυτός είναι και ο λόγος της σημερινής εικόνας του κόσμου. Το άτομο αγωνίζεται – με οποιαδήποτε έννοια – για την τροφή προς συντήρηση, και το θέαμα, για να αισθάνεται ελεύθερο από τα περιοριστικά δεσμά του σώματος. Και αυτή ακριβώς η διάκριση μεταξύ αναγκών του φυσικού μας σώματος και του ψυχικού μας κόσμου δηλώνει και την φύση του ατόμου. Κάθε άτομο έχει ανάγκη τροφής για το σώμα, αλλά δεν μπορεί να ζήσει και χωρίς την ελευθερία της ψυχής του, η οποία βρίσκεται μέσα στο σώμα του και θέλει και αυτή την δική της τροφή για διατήρηση και επιβίωση.

Το θέαμα, αυτό, δηλαδή, που προσφέρει η όραση, παίζει καθοριστικό ρόλο στην προσωπικότητά μας και στον τρόπο αντιμετώπισης του γύρω κόσμου, μέσα στον οποίο όλοι βιώνουμε την προσωπική μας καθημερινότητα. Την ανάγκη της τροφής δεν χρειάζεται να μάς την διδάξει κάποιος, γιατί το σώμα ειδοποιεί. Την ψυχική όμως ανάγκη, κάποιος χρειάζεται να μάς την επισημάνει, όχι ως επείγουσα, αλλά ως υπάρχουσα ανάγκη του εσωτερικού μας κόσμου. Διότι το άτομο δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε, αλλά είναι – κυρίως – αυτό που υφίσταται μέσα του, διότι από αυτό, το εσωτερικό μας περιεχόμενο, είναι εξαρτημένες όλες μας οι σκέψεις, εκτιμήσεις, προτιμήσεις, επιλογές και αποφάσεις της ατομικής μας καθημερινότητας.

Και αυτό δηλώνει την αξία, αλλά και την σημασία αυτής της περιοχής της προσωπικότητάς μας. Καλή και αναγκαία η εξωτερική μας εμφάνιση. Απαραίτητη όμως και η εσωτερική μας αρτιότητα. Διότι η επαφή με τον κόσμο, ανεξάρτητα από αριθμούς και θέση, επηρεάζεται και επηρεάζει με την προσφορά του εσωτερικού μας ανθρώπου, και όχι μόνο με την φυσική του παρουσία. Τα λόγια, οι σκέψεις, ο τρόπος, είναι – κατά κανόνα – αυτά που επηρεάζουν τους γύρω μας και δίνουν νόημα στην επαφή μας με τον κόσμο.

Στο τέλος όλοι διακρίνουμε ότι σε μια επιτυχία ή αποτυχία της καθημερινής μας ζωής, το μικρότερο ρόλο έπαιξε η εξωτερική μας εμφάνιση και τον μεγαλύτερο η εσωτερική μας επάρκεια και ικανότητα. Το θέαμα έπαιξε τον περιορισμένο ρόλο του. Ο άρτος στήριξε την μέγιστη αξία. Και στην διδασκαλία του Χριστού αυτός είναι ένας κρίσιμος παράγοντας: η τροφή και όχι μόνο το θέαμα. Η τροφή φέρνει την δύναμη στο φυσικό μας σώμα. Και η τροφή του εσωτερικού μας κόσμου επιτελεί αυτό ακριβώς το έργο. Φέρνει δύναμη στον εσωτερικό μας άνθρωπο, στις σκέψεις και τον λόγο του, στοιχεία που επηρεάζουν και ενεργοποιούν τον κόσμο γύρω μας.

Ο Χριστός δεν παράβλεψε το θέαμα, αλλά έδωσε βαρύτητα στον λόγο και στην τροφή του εσωτερικού μας ανθρώπου. Από τον έσω άνθρωπο της καρδιάς βγαίνουν τα μαργαριτάρια και οι ανούσιες σκέψεις και προτάσεις, που δεν προσθέτουν – κατά κανόνα – αλλά αφαιρούν από το απόθεμα που κάθε άτομο διαθέτει πάνω στον περιορισμένο χρόνο που παροικεί πάνω στην γη. 

Στην καθημερινή μας ζωή όλοι προσπαθούμε να υπερβούμε τα μέχρι σήμερα όριά μας, ακόμη και αν είναι άριστα κατά την δική μας εκτίμηση. Και αυτή η εκτίμηση δεν είναι χωρίς βάση αληθείας, αλλά είναι μια προσωρινή εκτίμηση, αφού την επόμενη μέρα θα χρειαστεί να υπερβούμε τα όριά μας για κάτι ακόμη καλύτερο.

Και αυτό δεν είναι φιλοσοφική υπόδειξη ή κούφια επιθυμία, αλλά στηρίζεται στον εσωτερικό μας άνθρωπο, ο οποίος με τίποτα δεν αισθάνεται απόλυτα ικανοποιημένος, ακόμη και αν είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, με οποιαδήποτε έννοια και οποιοδήποτε περιεχόμενο μπορεί κάποιος να έχει στην δική του διάθεση. Διότι δεν είναι θέμα αριθμών, αλλά είναι θέμα πληρότητας.

Μπορεί τα πολλά να φαίνονται λίγα, αλλά το ερώτημα είναι με τί συγκρίνεις τα πολλά και με τι συγκρίνεις τα λίγα, ώστε να καταλήγεις σε αυτό το συμπέρασμα; Και αν αυτό είναι αληθές – έτσι τουλάχιστον φαίνεται από τα γεγονότα – τότε τί χρειάζεται ο άνθρωπος για να είναι πλήρης; Πόσα χρειάζεται; Και φυσικά πού θα τα βάλει όταν τυχόν τα αποκτήσει; Και όλοι κατανοούμε ότι αυτό είναι ένας φαύλος κύκλος χωρίς κανένα τέλος.

Διότι δεν είναι θέμα μεγεθών ή αριθμών, αλλά είναι θέμα χωρητικότητας εντός του ανθρώπου, μέσα στο σώμα του και όχι στις αποθήκες και στις τράπεζες. Διότι η έλλειψη δεν είναι θέμα αριθμών, αλλά είναι εσωτερική ισορροπία μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, όχι στο δικαστικό χώρο, αλλά στην συνείδηση του ατόμου. Μέσα μας υπολογίζονται τα μεγέθη. Μέσα μας νιώθουμε ικανοποιημένοι ή ελλειπείς. Μέσα μας νιώθουμε αιχμάλωτοι ή ελεύθεροι. Μέσα μας δεν μάς φτάνουν όσα και αν έχουμε αποικτήσει. Διότι η έλλειψη δεν είναι αριθμητική, αλλά είναι αφαιρετική της ουσίας της ζωής.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Έχουμε όρια που θέλουμε να υπερβούμε, αλλά να πάμε πού; Ποιά θα είναι τα επόμενα όρια; Θα κατακτήσουμε το φεγγάρι και άλλους πλανήτες, αλλά εκεί θα είμαστε πλήρεις, ή θα κουβαλήσουμε και εκεί την εσωτερική μας μιζέρια; Θα ζήσουμε περισσότερα χρόνια, αλλά με τι θα ασχοληθούμε; Ποιό θα είναι το αντικείμενο της ζωής μας εάν ζήσουμε διακόσια ή περισσότερα χρόνια; Όλα μοιάζουν να μην έχουν νόημα, εάν ο άνθρωπος δεν αισθάνεται ισορροπημένος με όσα έχει, άσχετα εάν πασχίζει για κάτι καλύτερο.

Τα όρια παίζουν καθοριστικό ρόλο, για να θέτουν σε συναγερμό τον εσωτερικό μας κόσμο, και να μην αφήνουν την νωθρότητα και παραμέληση να βρίσκουν χώρο εγκατάστασης. Στην διδασκαλία του Χριστού το παρόν έχει μεγάλη αξία. Όμως το μέλλον έχει μεγαλύτερα όρια, ανεξερεύνητα, περισσότερα από όσα μπορεί κάποιος να αντιληφθεί με τις πέντε αισθήσεις και τις επιθυμίες ή τους συλλογισμούς του. Ο Χριστός με τη διδασκαλία της δικής του ανταποδοτικής πίστης, άνοιξε νέα κεφάλαια στην ιστορία του κάθε ατόμου, εφόσον αισθάνεται δέσμιος των παρόντων και υφισταμένων ορίων.

Δεν υπάρχουν μόνο οι φυσικές ανάγκες. Υπάρχουν και βαθύτερες ανάγκες, ανάγκες που μετακινούν το ενδιαφέρον μας σε μεγαλύτερα μεγέθη, σε πλάτος, μήκος, βάθος και ύψος, χωρίς όρια στον φυσικό μας χώρο. Ο χώρος και  χρόνος είναι συμβατά με την καθημερινότητά μας. Ο Χριστός δεν ήρθε να καταργήσει τα όρια της καθημερινότητας, αλλά ήρθε να υποδείξει τρόπους υπέρβασης, ώστε και τα φυσικά όρια να έχουν αξία και νόημα, αλλά να μη αποκλείουν και άλλους ορίζοντες με ανεξερεύνητα όρια. 

Οι αλλοιώσεις στην επιφάνεια είναι εμφανείς και αντιμετωπίσημες, είτε με ολική απόρριψη, είτε με καθαρισμό και παρακράτηση του καθαρού και μη αλλοιωμένου τμήματος. Αυτό ισχύει μόνο για την περίπτωση που η αλλοίωση περιορίζεται μόνο στην επιφάνεια, και ο καθαρισμός είναι ευχερής και δυνατός.

Δεν ισχύει όμως για τις περιπτώσεις που η αλλοίωση έχει φτάσει μέχρι το βάθος, οπότε κάθε προσπάθεια καθαρισμού αποβαίνει μάταιη, διότι δεν απομένει καθαρό τμήμα για αξιοποίηση. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την ολική απόρριψη και την απώλεια, όσο οδυνηρή και αν αυτή φαίνεται. Διότι, τυχόν κατανάλωση του αλλοιωμένου, θα επιφέρει περιπέτειες ή ακόμη και τον θάνατο. Και αυτό, νομίζω, είναι απόλυτα κατανοητό μέσα από την καθημερινή μας εμπειρία στα τρόφιμα, αλλά και όχι μόνον.

Διότι, για παράδειγμα, μια φιλία που άρχισε καλά, αλλά στην συνέχεια υπέστη αλλοίωση, την οποία διαπιστώνουμε στην πρακτική μας καθημερινότητα, δεν έχει νόημα, αφού η συνέχιση της επαφής με το άτομο που αλλοίωσε την σχέση μας, δεν είναι δυνατόν να επιφέρει καλό αποτέλεσμα, αλλά θλίψη και αδιέξοδα. Και αυτό το στοιχείο μεταξύ ανθρώπων φίλων, είναι απόλυτα κατανοητό, ότι απηχεί μια σοβαρότερη έκφραση της αλλοίωσης, διότι το φρούτο το πετάς, αλλά τον φίλο/η δεν μπορείς εύκολα να τον πετάξεις, διότι εσύ πληγώνεσαι.

Άρα, η αλλοίωση στις ανθρώπινες σχέσεις – κατά την κοινωνική έννοια – δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμες, διότι επιφέρουν δυσάρεστες συνέπειες και μερικές φορές και απελπισία και αδιέξοδα. Και για τον λόγο αυτό είμαστε προσεκτικοί στις επιλογές των κοινωνικών μας δεσμών, προκειμένου να μην μετανοούμε αργότερα, ενώ ένα αλλοιωμένο μήλο θα το πετάξουμε χωρίς μεγάλο προβληματισμό. Και αυτό το στοιχείο – της προσεκτικής αποδοχής ανθρώπων που θα σχετιστούν μαζί μας – έθεσε ο Χριστός στο κέντρο της διδασκαλίας του.

Εκείνος μιλούσε σε όλους όσους ήθελαν να τον ακούσουν. Λίγους όμως επέλεγε για να μένουν κοντά του, και αυτούς αποκαλούσε φίλους του. Στο τέλος έμεινε μόνος του πάνω στον σταυρό, ανάμεσα σε δύο ληστές. Σχεδόν κανένας δεν μπόρεσε να αντέξει το βάρος αυτής της φιλίας, διότι ήταν ανθρωπίνως δυσβάσταχτο. Διότι, η φιλία με τον θεό δεν είναι εύκολη, αφού πολλές φορές στην σχέση αυτή υπάρχουν και θέματα που αντίκεινται στις ανθρώπινες αντιλήψεις για το καλό και το πονηρό, άρα η συνέχιση της φιλίας απαιτεί συμβιβασμούς και κατανόηση των εκατέρωθεν ορίων, πράγμα που φέρνει το φυσικό πρόσωπο σε αμφιβολία πίστεως.

Και στο στοιχείο αυτό βρίσκεται και το κριτήριο της συνέχισης. Εάν επιμείνει το άτομο στην ανθρώπινη μόνο έννοια, τότε σύντομα η σχέση δεν είναι αμφίδρομη, και το άτομο πορεύεται την δική του πορεία. Η αλλοίωση στην σχέση με τον δημιουργό, είναι δύσκολα αναγνωρίσιμη, γιατί έχει πολλά πράγματα πρωτόγνωρα για το άτομο, σε αντίθεση με τον “φίλο” του θεό, που γνωρίζει τα πάντα και μπορεί τα πάντα.

Οι δυσκολίες και οι αλλοιώσεις που παρατηρούμε στις ανθρώπινες σχέσεις, είναι ένα μάθημα κατανόησης και της σχέσης του ανθρώπου με τον ζωντανό δημιουργό του. Εκείνος θέλει και μπορεί, εμείς θέλουμε, αλλά δεν μπορούμε πάντα, και αυτή η αδυναμία μας είναι το κριτήριο για την κατανόηση της αλλοίωσης στην σχέση μας. Είναι ο δείκτης ότι σύντομα πρέπει να βρούμε το σημείο του δρόμου που χάσαμε την ορθή πορεία σχέσης, και επιστρέφοντας, να προχωρήσουμε εκεί που εκείνος μάς περιμένει. 

Οι περιοχές ανάμεσα στα όρια απαιτούν εξιχνίαση, εξερεύνηση, γνώση, κατάκτηση, διαχείριση, διότι αυτός είναι ο λόγος που υπάρχουν τα όρια: να ορίζουν περιοχές, πάνω στις οποίες κάποιος έχει εξουσία διαχείρισης των όσων στοιχείων περιλαμβάνονται στην περιοχή αυτή ανάμεσα στα όρια.

Τα όρια, δηλαδή, καθορίζουν μία περιοχή θεμάτων, τα οποία μπορεί να είναι και ανομοιογενή, και όχι μόνο ταυτόσημα ή ενός μόνο ενδιαφέροντος. Μέσα στα όρια μπορεί να υπάρχουν πολλά περισσότερα από ένα θέμα, και αυτό αποτελεί θέμα εξιχνίασης από τον ενδιαφερόμενο, ο οποίος έχει και την εξουσία να εξιχνιάσει, να εξερευνήσει, να κατανοήσει και να διαχειριστεί το περιεχόμενο που περικλείεται εντός αυτών των ορίων.

Ωστόσο, αυτό αφορά μόνο οτιδήποτε περιλαμβάνεται εντός των συγκεκριμένων ορίων. Διότι, τα όρια – ξέρουμε καλά σήμερα τον 21ο αιώνα – δεν είναι δυνατόν να καθοριστούν με ακρίβεια, αλλά τα όρια ποικίλλουν ανάλογα με το θέμα, και – για τους δικούς μας καιρούς της παγκοσμιοποίησης – τα όρια διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Διότι, για παράδειγμα, το internet που επιτρέπει την επικοινωνία, δεν ταυτίζεται με τα κρατικά όρια, όπως συμβαίνει με την ξηρά και την θάλασσα, αλλά υπερβαίνει αυτά τα όρια, έχοντας δικούς του κανόνες και δικά του όρια – τα οικονομικά – στα οποία δεν υπάρχει ακόμη κανένα όριο μεταξύ των κρατών της γης.

Και αυτό είναι ένα μόνο δείγμα των υπερβάσεων των κοινώς εννοουμένων ορίων, διότι εμείς ταυτίζουμε την έννοια με τα όρια πάνω στην ξηρά, την θάλασσα ή και τον αέρα. Άρα, υπάρχουν περιοχές θεμάτων που δεν ταυτίζονται με τα φυσικά όρια, αλλά κινούνται σε άλλα επίπεδα πρακτικής καθημερινότητας, όπως είναι η γνώση και χιλιάδες άλλα θέματα που ενώ τα γνωρίζουμε, αποδεχόμαστε τα όρια που κάποιος επιβάλλει ή διαχειρίζεται.

Ωστόσο, η ελευθερία είναι παγκόσμιο αγαθό, και είναι το αγαθό που όλοι εκτιμούμε ως ύψιστο μέσα στην επί γης παρουσία μας, διότι ο άνθρωπος είναι κατασκευασμένος μεν να εργάζεται και να κοπιάζει, αλλά όχι να είναι και δούλος στον διπλανό του. Και αυτό δεν χρειάζεται να το μάθει κάποιος στο σχολείο, γιατί είναι μέσα στην φύση μας, και όλοι αποφεύγουμε να γίνουμε δούλοι στον οποιονδήποτε και για οτιδήποτε, διότι αυτό ενοχλεί και αντίκειται στην προσωπική μας συνείδηση.

Και αυτή ακριβώς η αλήθεια της ελευθερίας, οδηγεί το άτομο σε αναζήτηση λύσης από τα τυχόν δεσμά που τον παρακρατούν παρά την θέλησή του στην δουλεία έναντι ανθρώπων. Τα όρια της δουλείας και της ελευθερίας είναι ταυτισμένα με την συνείδηση του ανθρώπου και όχι μόνο με την ισχύ των πυροβόλων όπλων. Ο άνθρωπος μπορεί να είναι δούλος μέσα σε ένα ελεύθερο κράτος, όχι γιατί το κράτος του στερεί την ελευθερία του, αλλά γιατί δεν “ακούει” την φωνή της συνειδήσεως, και γίνεται δούλος των λανθασμένων επιλογών στην προσωπική του καθημερινότητα.

Ο Χριστός εξήγησε δια μακρών ότι όποιος κάνει λαθη τα πληρώνει εδώ και τώρα, και αυτό του στερεί το προσωπικό του μέλλον και όχι η τιμωρία του θεού. Τα λάθη δεν είναι μόνο αυτά που – κατά κανόνα – καθορίζουν τις αρνητικές συνέπειες στην ζωή μας, αλλά είναι και τα αποτυπώματα που αφήνουν αυτά τα λάθη μέσα στην ατομική μας συνείδηση. Αυτά τα αποτυπώματα καθορίζουν και τα όρια της ελευθερίας μας, και όλοι θα θέλαμε να τα αποφύγουμε στο μέλλον, έχοντας μάθει να μην κάνουμε πλέον τόσα λάθη, όσα κάναμε στο παρελθόν.