Όταν η αλλοίωση σε ένα τρόφιμο είναι μόνο επιφανειακή, τότε έχουμε τον τρόπο να απαλλάξουμε το τρόφιμο από την αλλοίωση, όπως κάνουμε για παράδειγμα σε ένα φρούτο, το οποίο το καθαρίζουμε και χρησιμοποιούμε το υπόλοιπο. Αυτό όμως συμβαίνει μόνο στην επιφανειακή αλλοίωση. Διότι, εάν έχει επέλθει αλλοίωση σε βαθύτερα στρώματα, τότε υπάρχει κίνδυνος μόλυνσης, και μάλιστα μέχρι θανάτου, εάν το τρόφιμο ανήκει στην κατηγορία αυτή.

Άρα οι αλλοιώσεις δεν είναι όλες του ιδίου χαρακτήρα, αλλά έχουν διαβαθμίσεις ανάλογα με τον βαθμό αλλοίωσης, αλλά και τον βαθμό επίδρασης στην υγεία του ατόμου που θα το καταναλώσει. Ωστόσο, αυτό είναι εύκολα διαχειρίσιμο όταν πρόκειται για τις τροφές, γιατί όλα φαίνονται, είναι ορατά με το μάτι, οπότε και λαμβάνουμε τα μέτρα μας για να αποφύγουμε δυσάρεστες καταστάσεις.

Όταν όμως πρόκειται για μη ορατές αλλοιώσεις, δηλαδή δεν τις βλέπουμε με το μάτι μας, εκεί τα πράγματα μπαίνουν σε δύσκολο δρόμο, διότι από την μια απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή για τον εντοπισμό, και από την άλλη οι συνέπειες θα είναι και πιο οδυνηρές, σε περίπτωση που απαιτηθεί να στερηθούμε το προϊόν που έχουμε ήδη αγοράσει, και έχουμε διαθέσει τις οικονομικές μας δυνάμεις. Και αυτό το τελευταίο, ότι δηλαδή μπορεί να στερηθούμε το προϊόν που έχουμε αγοράσει, αυτή η αλήθεια “τυφλώνει” και αδρανοποιεί τα ανακλαστικά μας, διότι υπολογίζουμε το κόστος αγοράς έναντι της υγείας.

Άρα, οι υπολογισμοί μας δεν κινούνται σε σωστό δρόμο, διότι η αξία του κέρδους επισκιάζει την αξία της υγείας μας. Και αυτό μάς φέρνει σε αντιπαράθεση εσωτερική, και η επιλογή είναι πολύ προσωπική, διότι το άτομο θα πληρώσει το κόστος και στην μια αλλά και στην άλλη περίπτωση, δηλαδή τις συνέπειες για την υγεία ή την τσέπη μας. Και επειδή θεωρητικά όλοι ξέρουμε ότι η υγεία μας είναι πάνω απ’ όλα, ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις παραβλέπουμε αυτή την αλήθεια, και προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να μην ζημιωθούμε, αλλά να κρατήσουμε και τα δύο, πράγμα που μπορεί να φέρει και τις δυσάρεστες συνέπειες.

Και στο θέμα αυτό της καθαρότητας από τις αλλοιώσεις εντόπισε ο Χριστός την ζημία που μπορεί να προκληθεί μέσα μας, εάν η τροφή του εσωτερικού μας κόσμου δεν έχει ελεγχθεί, ή δεν έχει ελεγχθεί επαρκώς. Διότι στα φυσικά τρόφιμα όλοι κατανοούμε τις αλλοιώσεις με τις πέντε αισθήσεις μας. Στα τρόφιμα όμως που συντελούν στην υγεία του εσωτερικού μας κόσμου, εκεί που γίνεται όλη η επεξεργασία των δεδομένων από τον γύρω κόσμο χωρίς τίποτα να είναι ορατό, εκεί τα πράγματα απαιτούν άλλου είδους ενέργειες και “καθαριστικά” καθαρισμού από τις αλλοιώσεις και τις μολύνσεις.

Και ο Χριστός ξεκαθάρισε ότι το μόνο καθαριστικό του εσωτερικού μας κόσμου είναι τα λόγια της δικής του διδασκαλίας, όπως μάς τα παρέδωσαν οι μαθητές του και τα έχουμε στην Καινή Διαθήκη και τα ακούμε στην Εκκλησία. Από αυτά τα λόγια πηγάζει το καθαριστικό, όχι γιατί δεν θα μολυνθούμε ποτέ ξανά, αλλά γιατί αυτός ο λόγος, ο λόγος του Χριστού, είναι αναγεννητικός και καθαριστικός από την καθημερινή μόλυνση και αλλοίωση του εσωτερικού μας κόσμου. Εδώ, στον έσω άνθρωπο της καρδιάς, εντοπίζονται οι κοιτίδες των αλλοιώσεων της συνειδήσεως του ατόμου, και εκεί μπορεί να φτάσει μόνο ο δικός του λόγος. Όλα τα υπόλοιπα βοηθούν, αλλά δεν έχουν τον τελικό λόγο της υγιαίνουσας κατάστασης, όπως όλοι επιθυμούμε για την προσωπική μας καθημερινότητα. 

Τα ουράνια σώματα ήταν πάντα γνωστά, γιατί ήταν ορατά με το γυμνό μάτι. Ωστόσο αυτό, φαίνεται, ότι δεν είναι πλέον αρκετό. Όχι γιατί δεν υπάρχουν πλέον, αλλά γιατί θέλουμε να μάθουμε κάτι περισσότερο για αυτά τα ουράνια σώματα, τα οποία τα παρακολουθεί η ανθρωπότητα ήδη από την εμφάνιση του ανθρώπου, αλλά τώρα αρχίζει να καταλαβαίνει ότι η παρουσία τους δεν είναι μόνο διακοσμητική, αλλά έχουν κάποιο προορισμό που βρίσκονται εκεί, και αυτός ο λόγος πρέπει να διερευνηθεί, αφού πιθανόν θα ωφεληθεί όλη η ανθρωπότητα άμεσα ή έμμεσα.

Έτσι τους δύο τελευταίους αιώνες άρχισε η μελέτη των γαλαξιών και των ουρανίων σωμάτων γενικότερα, διότι έγινε κατανοητό ότι η παρουσία τους εκεί πρέπει να έχει κάποια σημασία και για μάς. Δεν αρκεί μόνο ότι έχουμε φως και προσανατολισμό, αλλά αρχίζουμε να εκτιμούμε και άλλες παραμέτρους και θέματα, τα οποία δεν μάς απασχολούσαν μέχρι τώρα.

Ωστόσο οι γαλαξίες ήταν εκεί εδώ και χιλιάδες χρόνια, τους βλέπαμε, αλλά τώρα ήρθε η ώρα να τους πλησιάσουμε για να μάθουμε τα μυστικά – όσα μπορούμε να κατανοήσουμε – που κρύβουν και αφορούν την δική μας καθημερινή ζωή. Διότι ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη μόνο φαγητό και καλοπέραση, αλλά έχει και ερωτήματα για την ζωή, πολύ περισσότερα από ότι αφορά την εξεύρεση της τροφής.

Απασχολεί τον άνθρωπο ο λόγος της ύπαρξής του, οι αιτίες που προκαλούν τις ασθένειες, ο λόγος που το άτομο πεθαίνει και κανένας δεν έχει μείνει πίσω μέχρι σήμερα, η κοινωνική αδικία, και χιλιάδες άλλα θέματα, τα οποία δεν σχετίζονται με την τροφή, αλλά αποτελούν θεμελιακά ερωτήματα για την ζωή και τον λόγο της παρουσίας μας πάνω στον πλανήτη.

Η έμφυτη ανησυχία του ατόμου για το μέλλον, η αγανάκτηση για τα αδιέξοδα, το άγνωστο μέλλον, που ενώ ξέρουμε ότι θα έρθει, κανείς δεν το ξέρει, και χιλιάδες άλλα ερωτήματα πλανώνται σιωπηρά μέσα στις συνειδήσεις εκατομμυρίων ανθρώπων καθημερινά, και κανείς δεν μπορεί να δώσει μια ικανοποιητική απάντηση που να καλύπτει όλες τις ανησυχίες. Όχι – ίσως – γιατί δεν υπάρχουν απαντήσεις, αλλά κάθε απάντηση δεν καλύπτει και όλες τις ανάγκες της ατομικής μας συνείδησης, διότι διαφέρει η μία συνείδηση από την συνείδηση ενός άλλου ατόμου.

Καθένα πρόσωπο πάνω στην γη είναι μοναδικό, και αυτό φέρνει τους μεγάλους προβληματισμούς. Κανείς δεν μπορεί να δώσει μια απάντηση ικανοποιητική για όλους, γιατί ο αποδέκτης διαφέρει, και η κατανόηση της απάντησης είναι – πολλές φορές – και συνάρτηση του τόπου και χρόνου, αλλά και της ωριμότητας που βιώνει το κάθε άτομο την ώρα της απάντησης.

Η προσπάθεια του Δαίδαλου και του Ίκαρου να πετάξουν για να ελευθερωθουν, αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος εδώ και χιλιάδες χρόνια κατανοούσε την αξία της ελευθερίας μέσω του ουρανού και της πτήσης πάνω από την γήινη επιφάνεια. Έψαχνε τρόπους για να εμπλουτίσει τις δυνάμεις του, ώστε να πετύχει την απελευθέρωσή του από τις γήινες παγίδες.

Αυτή την τακτική ακολούθησε και ο Χριστός με την διδασκαλία του. Δεν αρκέστηκε στην κριτική της κακής κατάστασης του ατόμου και της κοινωνίας, αλλά υπέδειξε τον ουρανό ως καταφύγιο απαντήσεων μέσω της πίστης στην ανάσταση  και την αιωνιότητα. “Ως εν ουρανώ και επί της γης”, είναι η φράση κλειδί που οδηγεί το άτομο σε αναζητήσεις, όχι μόνο για βελτίωση της προσωπικής του καθημερινότητας, αλλά και για εξερεύνηση άλλων γαλαξιών, που θα αποκαλυφθούν στο μέλλον, αλλά ήδη υπάρχουν και δίνουν νερό στους διψασμένους για δικαιοσύνη και ειρήνη και χαρά. 

Η εξιχνίαση κάθε ύπαρξης ανήκει στην αρμοδιότητα του ανθρώπου που ενδιαφέρεται, και δεν αποτελεί μυστήριο. Ο άνθρωπος ενδιαφέρεται, το αντικείμενο της εξιχνίασης υπάρχει, και το μόνο που απομένει είναι η επιθυμία και το ενδιαφέρον του ατόμου να τεθεί σε λειτουργία εξερεύνησης και εξιχνίασης.

Για όποιο όμως άτομο πιστεύει, ή θεωρεί, ότι δεν υπάρχουν θέματα για εξερεύνηση και εξιχνίαση, το ζήτημα δεν τον απασχολεί. Τα έχει όλα λυμένα και περνάει καλά. Όποιος όμως δεν είναι ικανοποιημένος στην προσωπική του ζωή από την συμπεριφορά των άλλων ή τα δικά του λάθη, το ζήτημα είναι ζωτικής σημασίας και αξίας, γιατί η εξιχνίαση θα του φέρει λύση και απελευθέρωση από την άγνοια που τον κρατούσε δέσμιο μέχρι να εξιχνιάσει την ρίζα του κακού που τον ταλαιπωρεί.

Και αυτό δεν είναι θέμα που μπορεί να απασχολεί κάποιο τρίτο άτομο, διότι αυτά τα θέματα των προσωπικών μας αδιεξόδων δεν είναι ζητήματα που μπορεί ένα τρίτο πρόσωπο να δώσει κάποια λύση και απελευθέρωση στο άτομο, που αναζητά την πορεία του για ένα καλύτερο αύριο. Συνεπώς, το ζήτημα δεν είναι κοινωνικής φύσεως, αλλά είναι απόλυτα προσωπικό, άσχετα εάν ζητήσουμε και την γνώμη κάποιου, τον οποίο εμπιστευόμαστε.

Στο τέλος τον διακόπτη τον γυρίζει το ενδιαφερόμενο άτομο, και αυτή η κίνηση θα φέρει το φως και θα διώξει το σκοτάδι από τον εσωτερικό άνθρωπο του ατόμου που αναζητά απαντήσεις για τα προσωπικά του αδιέξοδα. Το άτομο, ο άνθρωπος που υποφέρει από τα ερωτήματα ή τους εσωτερικούς του πόνους, αυτό το άτομο αποτελεί και το κέντρο της λύσης, και όχι μόνον οι άλλοι, που μπορεί να τρέξουν για βοήθεια.

Διότι, τα εσωτερικά ερωτήματα στην καθημερινότητα, δεν είναι κοινός τόπος για όλους, αφού καθένα άτομο έχει τα δικά του ερωτήματα για την ζωή και τα αξιέξοδα που τον απασχολούν. Συνεπώς, το ενδιαφερόμενο άτομο είναι το κρίσιμο στοιχείο για την λύση, και όχι ο καινωνικός μας περίγυρος. Και αυτή η αλήθεια, ότι δηλαδή το άτομο είναι το κέντρο, έλαβε ο Χριστός υπόψη του κατά την διδασκαλία του.

Ελάχιστα ασχολήθηκε με την κοινωνική εικόνα. Επικέντρωσε την προσοχή του στην ατομική περιοχή της προσωπικότητας. Δεν επεκτάθηκε στον κοινωνικό ιστό, όπως κάνουμε πολλές φορές εμείς, αλλά επικέντρωσε την εξήγηση για το θέλημα του θεού στο άτομο, και συγκεκριμένα στον εσωτερικό κόσμο του ατόμου, δηλαδή στις σκέψεις, στις επιλογές, και στις αποφάσεις, τις οποίες κάθε άτομο τις διαχειρίζεται μέσα στην ατομική του συνείδηση.

Η εξωτερική εμφάνιση, αυτή δηλαδή που κρίνεται από τους άλλους, δεν είναι το κέντρο, αλλά το κέντρο βρίσκεται μέσα στο άτομο. Το άτομο γεννιέται, το άτομο υποφέρει, το άτομο αναζητά λύσεις στα προσωπικά του αδιέξοδα. Και εκεί επικέντρωσε ο Χριστός την προσοχή του, και όχι στην κριτική των άλλων. Η αλλαγή και η απελευθέρωση είναι απόλυτα προσωπική υπόθεση κάθε ατόμου ανεξάρτητα από την θετική ή αρνητική συμβολή των άλλων εξωτερικά.

Η δύναμη του ατόμου, η εσωτερική του δηλαδή ικανότητα, θα είναι το ισχυρό στοιχείο, μπροστά στο οποίο καμία εξωτερική δύναμη δεν μπορεί να αντισταθεί, όταν η δύναμη προέρχεται από τον κύριο των δυνάμεων που κατοικεί μέσα στο άτομο. Εκεί, μέσα στο άτομο, έρχονται οι δυνάμεις για την λύση των προβλημάτων. Μέσα στο άτομο λειτουργεί το “εργοστάσιο” παραγωγής δύναμης, από την ενεργητική παρουσία του δημιουργού του σύμπαντος κόσμου, και όχι από τους εξωτερικούς παράγοντες της καθημερινότητας. 

Επειδή τα όρια του φυσικού σύμπαντος δεν έχουν εξιχνιαστεί, είναι λογικό να δεχθούμε ότι το μη ορατό σύμπαν, δηλαδή αυτό που ξέρουμε ότι υπάρχει και απλά εμείς δεν το έχουμε ανακαλύψει ακόμη, έχει άλλες άγνωστες διαστάσεις, προφανώς ανεξιχνίαστες. Και αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση για τους ανθρώπους της πίστης.

Διότι, η επιτυχία και η ανακάλυψη των ορίων του φυσικού σύμπαντος, άρα και η ανακάλυψη των υφισταμένων στοιχείων που περιλαμβάνονται μέσα  σε αυτό το φυσικό όριο, είναι θέμα των πέντε αισθήσεων και της κοινής λογικής, όταν ο άνθρωπος αποφασίσει να στρέψει την προσοχή του στην ανακάλυψη των αποκαλύψεων του φυσικού χώρου.

Και αυτές οι ανακαλύψεις αποδεικνύουν το βάθος των θεμάτων που απασχολούν την ανθρωπότητα, αφού μέχρι σήμερα δεν έχουμε ανακαλύψει παρά ένα μικρό ποσοστό – 5% – του φυσικού μας περιβάλλοντος. Άρα η ανθρωπότητα έχει νά κάνει σπουδαίο έργο ανακαλύψεων, όσον αφορά τον φυσικό κόσμο μέσα στον οποίο διάγει την καθημερινότητά του.

Ωστόσο, για τους ανθρώπους της πίστεως, δηλαδή όσων δεν ενδιαφέρονται μόνο για την δημιουργία, αλλά ενδιαφέρονται και για τον δημιουργό να τον γνωρίσουν καλύτερα, αυτό είναι ένα άλλο – πιθανόν και μεγαλύτερο – πεδίο έρευνας και εξερεύνησης, διότι εδώ οι πέντε αισθήσεις δεν είναι το μόνο εφόδιο, αλλά πρέπει να ενεργοποιηθεί και το εφόδιο της πίστης που και αυτό, όπως και η θέληση και όλες οι μη ορατές λειτουργίες του σώματός μας, έχει τοποθετηθεί από τον δημιουργό μέσα στο σώμα μας, εκ της δημιουργίας.

Διότι ο δημιουργός είναι πιστός, άρα έχει μεταφέρει και στο δημιούργημά του το στοιχείο της πίστης ως εφόδιο επιβίωσης μέσα στην ατομική του καθημερινότητα, για μάς ήδη κατανοητή από την βρεφική ηλικία, όπου το βρέφος αναπτύσσεται χωρίς να έχει γνώση – κατά την έννοια των ώριμων ανθρώπων – του τί πραγματικά συμβαίνει στην ζωή του. Η πίστη είναι το στοιχείο με το οποίο αναπτύσσεται και προσαρμόζεται το βρέφος στην κοινωνία των ανθρώπων, στην αρχή με την μίμηση, και αργότερα με την γνωστική λογική. Με την πίστη ο νέος άνθρωπος κάνει όνειρα να κατακτήσει τους στόχους του, να περνάει καλύτερα, να αναζητά σύντροφο, να ανακαλύπτει την ζωή και τις χαρές ή τις λύπες, να αποφεύγει το επιζήμιο και να αναζητά το ωφέλιμο, να διακρίνει τους δρόμους του δικού του μέλλοντος, και, γενικά, πίσω από όλη την ανάπτυξη – εξέλιξη της ζωής μας κρύβεται η πίστη που έχει ως ανταπόδοση την κατάκτηση και την επιβίωση μέσα στην καθημερινότητα.

Και μπορεί εμείς να θεωρούμε ως πίστη μόνον την θρησκευτική πίστη, ωστόσο, στον ορισμό της πίστεως το θρησκευτικό τμήμα είναι μόνο ένα τμήμα του θέματος. Το φυσικό πρόσωπο, το υποκείμενο που υφίσταται υπαρξιακά μέσα στον φυσικό κόσμο, παίζει τον καθοριστικό ρόλο στην διαδικασία της ανταποδοτικής πίστης. Χωρίς τον άνθρωπο, το άτομο που αναζητά απαντήσεις το τι και το γιατί των γεγονότων της ατομικής του καθημερινότητας, η πίστη μένει θεωρία για τους φιλοσόφους. Η κανονική ζωή θέτει ερωτήματα συνειδήσεως και όχι μόνο θεωρητικά.

Διότι η αδικία μέσα στην εμπειρία όλων μας, δεν είναι θεωρία, αλλά πόνος στο σώμα, θλίψη στην ψυχή, απογοήτευση και αγανάκτηση. Και η λύτρωση από αυτές τις κακουχίες και τα αδιέξοδα, δεν έρχονται από τα ζώδια και τους συμβολισμούς, αλλά έρχονται μέσα από την εξερεύνηση των μη ορατών ορίων της ανθρώπινης δυνατότητας. Η Ανάσταση του Χριστού έδωσε την απάντηση για την οδό και τις διαδικασίες για την απελευθέρωση από την ανθρώπινη μιζέρια μας. 

Το άγνωστο σύμπαν, με τους αμέτρητους γαλαξίες και τα αναρίθμητα αστέρια, μάς προκαλεί να τους γνωρίζουμε, ενώ τους γνωρίζουμε. Ενώ, δηλαδή, είναι γνωστοί ως ύπαρξη, είναι γνωστοί μόνον κατά την εικόνα την οποία ο άνθρωπος έχει εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Αλλά αυτή είναι μόνο η εικόνα και όχι το περιεχόμενο. Δηλαδή βλέπαμε μέχρι τώρα τα αστέρια και τους γαλαξίες, ωστόσο πέραν της εικόνας δεν ξέραμε τίποτα άλλο.

Τώρα, τους τελευταίους δύο – κυρίως – αιώνες αρχίσαμε να τους εξερευνούμε σε μεγαλύτερο βάθος γνωριμίας, όχι γιατί τώρα γίνονται οι γαλαξίες, αλλά γιατί τώρα καταφέραμε να κατασκευάσουμε κατάλληλα μηχανήματα, με τα οποία αποκτούμε καλύτερη εικόνα, αλλά και πάλι τίποτα περισσότερο, διότι η απόσταση που μάς χωρίζει είναι αδιανόητη για τις ανθρώπινες ικανότητες μετακίνησης, άρα μένουμε μόνο στην πληρέστερη εικόνα – όσο πληρέστερη μπορεί να είναι – και τίποτα περισσότερο.

Ωστόσο, ο άνθρωπος δεν το βάζει κάτω. Παρά τα αδιέξοδα και την ανυπαρξία κατάλληλων μηχανημάτων, ο άνθρωπος επιμένει, διότι θεωρεί ότι από εκεί έχει να μάθει πολλά, ίσως όχι τόσο για την πρακτική του καθημερινότητα, αλλά γιατί όσο προσπαθεί να κατανοήσει αυτά τα μακρινά ουράνια σώματα, τόσο καλύτερες προσπάθειες κάνει, και αυτό είναι το κέρδος. Η αδράνεια οδηγεί σε στασιμότητα. Η έρευνα μπορεί να μην φτάνει ως το τέλος – και ποιό είναι άραγε το τέλος; – αλλά οπωσδήποτε ανοίγει παράλληλους ορίζοντες και δίνει θάρρος για νέες κατακτήσεις και αποκαλύψεις.

Ο άνθρωπος είναι εφοδιασμένος με μη ορατά  όργανα στο σώμα του, τα οποία ωστόσο του δίνουν την ικανότητα να ελπίζει και να επιμένει στην προσπάθεια για καλύτερη κατανόηση του κόσμου που μάς περιβάλλει. Σε αυτά, λοιπόν, τα μη ορατά όργανα που κατοικούν μέσα στο σώμα, αλλά δεν είναι ανιχνεύσιμα – ακόμη – με τα μηχανήματα, εκεί κατοικεί και η πίστη.

Η πίστη είναι η ικανότητα του ατόμου να βλέπει χωρίς να βλέπουν τα μάτια του, να γνωρίζει χωρίς να βλέπει ή να αγγίζει, να θεωρεί υπαρκτά πράγματα που δεν έχει τρόπο να τα προσεγγίσει, και γενικά η πίστη του ανθρώπου τον συνδέει με τον μη ορατό – ακόμη – κόσμο, εκείνο τον κόσμο που δίδαξε ο Χριστός ότι ήταν, από εκεί ήρθε εδώ, και από εδώ έφυγε για να επιστρέψει εκεί που ήταν πριν έρθει εδώ, χωρίς ποτέ να φύγει ούτε από εδώ ούτε από εκεί.

Και μπορεί όλα αυτά να ακούγονται ως λογοπαίχνιο, ωστόσο και ο Κολόμβος από μια ελπίδα ξεκίνησε, ότι θα βρει τις Ινδίες, τις οποίες δεν βρήκε τελικά, αλλά ανακάλυψε την Αμερικανική ήπειρο, με ό,τι αποτέλεσμα αυτή η ανακάλυψη είχε για την καθημερινή μας ζωή όλου του πλανήτη. Η Αμερικανική ήπειρος ήταν εκεί, αλλά εμείς δεν το ξέραμε, μέχρι που κάποιος τολμηρός αναζητώντας το γνωστό στόχο της Ινδίας, έφτασε στον άγνωστο τόπο, χωρίς ποτέ να τον κατηγορήσει κάποιος ότι δεν βρήκε τις Ινδίες.

Και μεταξύ μας, οι Ινδίες ξέραμε ότι υπάρχουν, άρα δεν θα ανακάλυπτε κάτι άγνωστο. Στην προσπάθειά του όμως να φτάσει στον γνωστό στόχο, ανακάλυψε ένα νέο κόσμο, μια νέα πηγή πλούτου που αφορά όλη την ανθρωπότητα. Η αποτυχία του να φτάσει στις Ινδίες ξεχάστηκε. Η ανακάλυψη μιάς άλλης ηπείρου, αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερης αξίας. Οι προσπάθειες να φτάσουμε στον κόσμο που δίδαξε ο Χριστός μπορεί να μην πετύχουν να φτάσουμε ως εκεί, όμως στην διαδρομή ανοίγονται νέες χώρες για κατάκτηση, όχι μόνο για “πληρέστερους χάρτες”, αλλά και για τον πλούτο που διαθέτουν αυτές οι χώρες για τον κάθε αναζητητή αυτής της γης που δίδαξε ο Χριστός.