Όλες οι εκπομπές με χρονολογική σειρά.

Η προστασία είναι έμφυτη στον άνθρωπο, αλλά – νομίζω – και σε κάθε ζωντανό οργανισμό. Χωρίς προστασία κάθε νεογέννητο πεθαίνει άμεσα, ή ταλαιπωρείται με επιπτώσεις στο προσωπικό του μέλλον, λόγω της έλλειψης της προστασίας τον καιρό που την είχε ανάγκη. Αυτός είναι ένας παγκόσμιος νόμος για την ζωή, η οποία στα πρώτα της στάδια έχει ανάγκη προστασίας, δηλαδή μέχρι να αποκτήσει την δυνατότητα της αυτοσυντήρησης και αυτοπροστασίας.

Διότι όλοι οι οργανισμοί που γεννιούνται πάνω στην γη, προέρχονται από ένα προστατευμένο περιβάλλον την περίοδο της κυοφορίας, άρα η εμφάνισή τους στο νέο περιβάλλον μετά την γέννηση, δημιουργεί προσβολές σε ένα αδύναμο οργανισμό, με κίνδυνο για την επιβίωσή του. Δηλαδή, δεν αρκεί η γέννηση, αλλά απαιτείται και η προστασία, ώστε να ολοκληρώνεται ο κύκλος της ζωής. Διαφορετικά το νεογέννητο πεθαίνει, και δεν υπάρχει τρόπος επαναφοράς στην ζωή.

Συνεπώς η προστασία δεν είναι θέμα συναισθηματικό, αλλά θέμα της πρακτικής επιβίωσης όλων των οργανισμών την πρώτη – και όχι μόνον – φορά που συναντά τους σκοπέλους της πραγματικής καθημερινής ζωής. Και αυτό είναι σπουδαίο ως στοιχείο, διότι από αυτό προκύπτει και ο στενός σύνδεσμος μεταξύ γονέων και τέκνων, μιλώντας μόνο για τους ανθρώπους, αλλά αντίστοιχα θέματα παρατηρούνται και στο ζωικό βασίλειο.

Οι γονείς μεριμνούν για την αναγκαία προστασία του νεογέννητου, και αυτό έχει διπλή συνέπεια. Από την μια την επιβίωση του τέκνου, και από την άλλη την ανάπτυξη του ισχυρού συνδέσμου με το νεογέννητο, το οποίο κληρονομεί αυτή την συνέπεια, για να την εφαρμόσει και στην δική του επόμενη γενεά των δικών του τέκνων. Έτσι η προστασία μετατρέπεται σε αγάπη, διότι η επαφή και η μέριμνα δημιουργεί σύνδεσμο εσωτερικού χαρακτήρα και όχι εξωτερικών συμφερόντων. Και αυτός ο εσωτερικός σύνδεσμος μετατρέπει το άτομο-γονέα σε προστάτη, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ζωή και των δύο. Γονέων και τέκνων.

Αυτός ο σύνδεσμος είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης καθημερινότητας. Διότι μπορεί το παιδί να μην ακολουθήσει το επάγγελμα των γονέων, αλλά αυτό δεν μειώνει την επαφή και την αναγνώριση της προστασίας που είχε το τέκνο την πρώτη περίοδο της ζωής του. Και πάνω σε αυτή την αλήθεια της ζωής θεμελίωσε ο Χριστός όλη του την διδασκαλική αποκάλυψη: Ο άνθρωπος, κάθε άνθρωπος, δεν είναι δημιούργημα μόνο, αλλά συνδέεται με τον γονέα του, με τον οποίο διαθέτει κοινά εξωτερικά χαρακτηριστικά, χωρίς όμως να ταυτίζεται κατά πάντα.

Διότι η ταύτιση και η ομοίωση απαιτεί μακρόχρονη σχέση, σε αντίθεση με την σύλληψη και την γέννηση, που αποτελούν στιγμιαίες ή σύντομες πράξεις. Η ανάπτυξη, η αύξηση του παιδιού, το μεγάλωμά του, είναι η περίοδος που το τέκνο μαθαίνει από τον γονέα του την πρακτική πλευρά, δηλαδή πώς να εφαρμόζει τους νόμους της φύσης, μέσα σε αυτούς και την αγάπη που προκύπτει από την προστασία, και να επιβιώνει κάτω από τις δύσκολες καταστάσεις της καθημερινότητας στην οποία εισέρχεται, παρακολουθώντας τους γονείς του. 

Η αποκάλυψη του Χριστού ότι ο δημιουργός του ανθρώπου είναι πατέρας έλυσε όλα τα ερωτήματα της ζωής, διότι παραπέμπει στην αναζήτηση και γνωριμία του δημιουργού, αλλά μέσα από την σχέση γονέα – πατέρα, και τέκνου. Οι αόριστες υποθέσεις για την δημιουργία του ανθρώπου αποτελούν φανταστικά κατασκευάσματα, που δεν λύνουν, αλλά περιπλέκουν τους κανόνες της αναγνώρισης της αλήθειας του κόσμου, βυθίζοντας το άτομο σε αδιέξοδα και ανασφάλεια. 

Τα μηνύματα που λαμβάνουμε και στέλνουμε κάθε μέρα, έχουν σχέση με την προσωπική μας καθημερινότητα, και τα ζητήματα που αντιμετωπίζουμε σε όλους τους τομείς της κοινωνικής και προσωπικής μας ζωής. Όλα – κατά κανόνα – έχουν σχέση με την  προσωπική μας ζωή και καθημερινότητα, και σπάνια επεκτείνονται σε άλλους τομείς εκτός της προσωπικής μας ζωής. Δηλαδή, το κέντρο είναι πάντα το άτομό μας και όχι γενικά ο κόσμος και η κοινωνία των ανθρώπων.

Και μπορεί αυτό να μην γίνεται αντιληπτό μέσα στο καθημερινό μας τρέξιμο, ωστόσο αυτή είναι η απόλυτη αλήθεια. Όλα – τα μηνύματα – περιστρέφονται γύρω από το δικό μας πρόσωπο και την προσωπική μας ζωή. Δηλαδή, με τόση κοινωνικότητα που διαθέτει πλέον κάθε άτομο – μερικοί άνθρωποι έχουν επαφές με πολλές δεκάδες ή και εκατοντάδες ανθρώπους καθημερινά – θα έπρεπε η ζωή μας να είναι μια ευτυχισμένη καθημερινότητα, αφού η επαφή με τους άλλους βοηθά στην αποφόρτιση του καθημερινού βάρους της προσωπικής μας ζωής.

Ωστόσο, όλοι βιώνουμε κάτι διαφορετικό. Η ευτυχία είναι σύμπτωση και όχι κανόνας, η ορατότητα του μέλλοντος δεν είναι στα επουράνια, αλλά πολλές φορές είναι “ορατότης μηδέν”, και αυτό δεν οφείλεται μόνο στους εξωγενείς παράγοντες – αφού και στις διακοπές ακόμη δεν αλλάζει η αίσθηση της ανεπάρκειάς μας, – αλλά στην έλλειψη επίγνωσης της αλήθειας, η οποία είναι το μόνο φάρμακο στην προσωπική μας αβεβαιότητα.

Διότι, γνώση έχουμε, επίγνωση δεν έχουμε σε επάρκεια, ώστε η γνώση να φέρνει και το αποτέλεσμα της ελευθερίας, αφού η ελευθερία του ατόμου δεν προέρχεται από τα αεροπλανοφόρα – αυτή η ελευθερία έχει άλλο χαρακτήρα, διότι και ελεύθεροι – με τα αεροπλανοφόρα να στηρίζουν την φυσική μας ελευθερία – τελικά δεν είμαστε, διότι η σκλαβιά, η δουλεία, όπως έλεγε ο Χριστός, δεν οφείλεται μόνον στους εξωγενείς παράγοντες, αλλά είναι – κυρίως – ατομική κατάκτηση μέσω της επίγνωσης της αλήθειας των πραγμάτων που μάς περιβάλλουν, και αφορούν τα μηνύματα που στέλνουμε και λαμβάνουμε.

Η σκλαβιά, δηλαδή, η δουλεία και υπακοή και υποταγή σε πρόσωπα και καταστάσεις που δεν συμφωνούν με τις δικές μου συνειδησιακές επιρροές, δεν είναι ζήτημα εξωτερικών μόνο παραγόντων, αλλά πρωτίστως είναι θέμα εσωτερικής δύναμης, η οποία να ισορροπεί το άτομο μεταξύ αναγκών και εφοδίων-ικανοτήτων αντίστασης, όχι σε ανθρώπους, αλλά σε καταστάσεις που επιβαρύνουν και δεν απελευθερώνουν τις περιοχές της προσωπικής μου επιθυμίας, με αποτέλεσμα, ενώ έχω όσα θέλω στην φυσική μορφή της καθημερινότητας, πολλές φορές αυτό δεν είναι αρκετό.

Διότι, η εσωτερική δύναμη του ατόμου  δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει τις εξωτερικές ανάγκες, οι οποίες τελικά επηρεάζουν και τον εσωτερικό μου κόσμο με το αίσθημα της έλλειψης και του κενού, όχι στους λογαριασμούς της τράπεζας, αλλά στην επάρκεια των εσωτερικών μου δυνάμεων. Και αυτό ακριβώς ήρθε να εξηγήσει με την διδασκαλία του ο Χριστός.

Τα πράγματα που μάς περιβάλλουν και δημιουργούν τα μηνύματα της καθημερινότητας, είναι ένα μόνο θέμα. Υπάρχουν και άλλα, άπειρα θέματα, μη ορατά, και αυτά τα θέματα επισκιάζουν τον έσω άνθρωπο, τον ψυχικό μας κόσμο, δηλαδή, ο οποίος δεν συμβιβάζεται με την αδράνεια και την απάθεια και τις πρόχειρες ικανοποιήσεις, αλλά αναζητά το τέλειο για τον εαυτό του. Και αυτή η τελειότητα και η δική της αναζήτηση, είναι το κεντρικό τμήμα της διδασκαλίας του Χριστού, διότι μόνο μέσα από αυτή την επίγνωση του περιβάλλοντος – κοινωνικού και φυσικού – και του δημιουργού, το άτομο αυξάνει τις εσωτερικές του αντιστάσεις σε τροφές ανούσιες ή και δηλητηρισμένες. 

Είναι προφανές ότι ο άρτος αναφέρεται στην αξία που έχει για το σώμα μας, και το θέαμα για την αξία του στον εσωτερικό μας κόσμο, τον κόσμο που κατοικεί μέσα στο σώμα μας, αλλά δεν ταυτίζεται και δεν περιορίζεται από αυτό, και είναι αυτός που λέμε ο ψυχικός μας κόσμος.

Ο άρτος, δηλαδή οι τροφές, τρέφουν το σώμα μας κατά κυριολεξία, αλλά και μεταφορικά, αφού εκτός από την ξηρά τροφή λαμβάνουμε και νερό και διάφορα ποτά για τις ανάγκες του σώματος. Αντίστοιχα λειτουργεί και το θέαμα. Δεν είναι μόνο αυτό που παρακολουθούμε στην οθόνη, αλλά είναι κάθε είδους θέαμα, δηλαδή ο,τιδήποτε αποτελεί αντικείμενο της οράσεως, η οποία και αυτή είναι μέρος του σώματος.

Κατά συνέπεια, όλα επικεντρώνονται στις ανάγκες του σώματος, είτε αυτό εκλαμβάνεται ως σάρκα, είτε ως ο,τιδήποτε κατοικεί μέσα σε αυτό. Το σώμα μας, δηλαδή, έχει ανάγκες πολλαπλές, και αυτές καλούμαστε καθημερινά όλοι οι άνθρωποι να αντιμετωπίσουμε με τον καλύτερο τρόπο, δηλαδή τον πιο αποδοτικό τρόπο, ώστε η καθημερινότητά μας να είναι ανεκτή και αυξανόμενη προς την κατεύθυνση που κάθε άτομο επιθυμεί να αυξηθεί.

Και επειδή δεν είναι όλα τα πράγματα ορατά στο σώμα μας, είτε γιατί λειτουργούν εντός, άρα δεν τα βλέπουμε με γυμνό μάτι, είτε γιατί δεν είναι ούτως ή άλλως ορατά, διότι δεν υπάρχουν σε φυσική μορφή, δηλαδή να γίνονται αντιληπτά από τις πέντε αισθήσεις, το άτομο καλείται να διαχειριστεί μέσα στην καθημερινότητά του όλα αυτά, ορατά και μη ορατά, με όποια μέσα και εφόδια διαθέτει.

Και επειδή για τα ορατά υπάρχουν οδηγίες χρήσεως, από τα τρόφιμα μέχρι τα σκεύη και τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε, το μόνο που απομένει στο άτομο και μάλιστα με αποκλειστική δική του ευθύνη, είναι η διαχείριση των μη ορατών πραγμάτων, αυτών δηλαδή που κατοικούν μέσα στο σώμα μας, αλλά δεν μπορεί να προσδιοριστούν με φυσικό τρόπο και εργαλεία.

Και για την ανάγκη αυτής της διαχείρισης ο δημιουργός έχει θέσει μέσα στο σώμα μας – αλλά άγνωστο πού – το όργανο της πίστης, όργανο – εφόδιο – ικανότητα, με το οποίο το άτομο γίνεται ικανό να αντιλαμβάνεται αυτά τα μη ορατά, και να τα διαχειρίζεται ανάλογα με το δικό του συμφέρον, όπως συμβαίνει και με τα λοιπά φυσικά μας όργανα. Και αυτή είναι η αποκάλυψη που έκανε ο Χριστός όταν ήρθε εδώ στην γη.

Αποκάλυψε ότι ο άρτος και το θέαμα είναι υπαρξιακές μας καθημερινές ανάγκες. Αλλά δεν περικλείονται όλα μέσα σε αυτές τις δύο περιοχές, διότι υπάρχει και η θλίψη, η στεναχώρια, οι απογοητεύσεις, τα αδιέξοδα, και μυριάδες άλλα ζητήματα της καθημερινότητας που μάς βασανίζουν, και ο Χριστός σε αυτή την ανάγκη εστίασε την διδασκαλία του, αυτή που ακούμε στην Εκκλησία.

Προσδιόρισε αυτή την περιοχή της προσωπικότητάς μας, δηλαδή, την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τα μη ορατά, ως περιοχές όπου ενεργοποιείται το εφόδιο της πίστης, με το οποίο το άτομο καταφεύγει για λύση των προβλημάτων του στον ίδιο τον θεό και όχι μόνο στους ανθρώπους. Αυτή η περιοχή της πίστης, που κατοικεί μέσα στο άτομο, δεν είναι ορατή με γυμνό μάτι, αλλά είναι αντιληπτή και κατανοητή από την πίεση που δέχεται το άτομο καθημερινά από τα άλυτα μυστήρια της προσωπικής του ζωής.

Δηλαδή, έχει εξαντλήσει όλα τα ανθρώπινα – φυσικά και κοινωνικά – εφόδια, χωρίς να έχει βρει απαντήσεις και λύτρωση από την πίεση που δέχεται. Πρώτο στοιχείο αυτής της επαφής του ατόμου με την υγιαίνουσα διδασκαλία του Χριστού είναι το αποτέλεσμα της ελευθερίας, διότι ο Χριστός ελευθερώνει πρώτα τον άνθρωπο από τα εσωτερικά του ερωτήματα και αδιέξοδα. 

Κάθε άτομο επιθυμεί καθημερινά να κατακτήσει και να αποκτήσει κάποια πράγματα, μικρά ή μεγάλα, τα οποία, ωστόσο, είναι σημαντικά για το ίδιο το άτομο κατά την δική του γνώμη, η οποία πάντοτε είναι σεβαστή, εφόσον, βέβαια, δεν βλάπτονται τα συμφέροντα κάποιου άλλου.

Και επειδή αυτή είναι μια ανθρώπινη ανάγκη διαχρονικά σε όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από χρόνο και χώρο ζωής, είναι προφανές ότι αυτός ο τομέας των προσωπικών μας κατακτήσεων αποτελεί ένα σπουδαίο και αναπόφευκτο χώρο ευθύνης της καθημερινότητάς μας, άρα αποτελεί εκ των πραγμάτων μια ανάγκη που μπορεί να ρίξει φως στις επιτυχίες ή τις αποτυχίες της ατομικής μας καθημερινότητας.

Διότι το βρέφος επιθυμεί να κατακτήσει την τροφή του, το νεαρό άτομο επιθυμεί να κατακτήσει τον κόσμο, οι μεγαλύτεροι να κατακτήσουν όσα θεωρούν ότι δεν έχουν ήδη κατακτήσει, και τελικά οι πιο μεγάλοι στην ηλικία, επιθυμούν να κατακτήσουν ένα ειρηνικό τέλος, χωρίς ελλείψεις. Και αυτό σημαίνει ότι η κατάκτηση είναι μια εσωτερική ανάγκη κάθε ατόμου εκ της φύσεως, και όχι επίκτητο εκ του χρόνου ή εκ του περιβάλλοντος.

Διότι το περιβάλλον – κοινωνικό και φυσικό – μάς πιέζει, ωστόσο η ευθύνη για την κατάκτηση είναι προσωπική, άρα καθένα άτομο παίρνει το ρίσκο να πετύχει τους στόχους που θέλει να κερδίσει στον επίγειο βίο του. Αυτή η πραγματικότητα της προσωπικής μας ζωής οδηγεί στην αναζήτηση βαθύτερων αναζητήσεων, τόσο ως προς το σκέλος του ερεθίσματος για κατάκτηση, όσο και ως προς το σκέλος του αντικειμένου της κατάκτησης.

Διότι, η έμφυτη ανάγκη για κατάκτηση δεν μπορεί να επικαλυφθεί ή να αγνοηθεί, διότι αποτελεί κεντρικό κορμό της προσωπικής μας υπόστασης, άρα κανένα άτομο δεν μπορεί να αποφύγει τις επιδράσεις που επιφέρει στην καθημερινή μας συμπεριφορά, αφού η κατάκτηση είναι εκ φύσεως αναγκαία, όχι μόνο ως προς το αντικείμενο που επιθυμεί το άτομο, αλλά και ως προς την εσωτερική του ενεργητική παρουσία.

Αυτή η ενεργητική παρουσία μέσα στον άνθρωπο, για την οποία κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλλει παρατηρώντας την ατομική του συμπεριφορά, παραμένει ένα ζητούμενο για κατανόηση και αξιοποίηση μέσα από ισορροπημένες – για το κάθε άτομο διαφορετικές – διαδικασίες μέσα στην προσωπική του καθημερινότητα. Και στην διδασκαλία του Χριστού αυτή η παράμετρος της επιθυμίας για κατακτήσεις – προφανώς αγαθών, όπως καθένας εννοεί αυτή την αλήθεια – αποτελεί κομβικό σημείο προβληματισμού, ο οποίος δεν είναι ούτε πάντα εύκολος – η επιθυμία μας είναι πολλές φορές μεγαλύτερη από την λογική μας – ούτε και χωρίς συνέπειες από τις τυχόν λάθος εκτιμήσεις μας.

Και ο Χριστός έβαλε τα πράγματα στην ορθή και ισορροπημένη θέση τους. Ό,τι επιθυμεί το άτομο είναι καλό, εάν πρόκειται να αποβεί για το καλό του. Ότι είναι ήδη γνωστό ότι αποτελεί κίνδυνο για την προσωπική ζωή του ατόμου, είναι εκ προοιμίου απορριπτέο. Υπάρχουν όμως και πράγματα της καθημερινότητας, τα οποία δεν είναι πάντα εύκολο να τα τοποθετήσει το άτομο στο χώρο του καλού ή στον χώρο του επιζήμιου. Και είναι αποκλειστική ευθύνη του ατόμου να μελετήσει προσωπικά τα δεδομένα του αντικειμένου  της επιθυμίας του για κατάκτηση, και εφόσον δεν είναι προς το προσωπικό του συμφέρον, είναι για απόρριψη.

Ό,τι δεν μάς ωφελεί, δεν μπορεί να αποτελεί ζήτημα για κατάκτηση. Και τα ωφέλιμα όμως έχουν όρια, διότι το περιττό δεν σημαίνει πάντα ότι είναι και το μακροχρόνιο συμφέρον, αφού, όπως εξήγησε ο Χριστός, εάν κάποιος έχει περιττά, αυτό δεν του προσθέτει ζωή. Η ζωή είναι το μεγάλο αγαθό. Τα πράγματα της καθημερινότητας δεν μπορεί να αντισταθμίσουν την αξία της ζωής.