Όλες οι εκπομπές με χρονολογική σειρά.

Η γνωστή φράση “άρτος και θεάματα” βρίσκει στην διδασκαλία του Χριστού την καλύτερη περιγραφή της. Μάλιστα, τα γεγονότα που αποσαφηνίζουν την άποψη του Χριστού για την ουσία του θέματος, δηλαδή τις ανάγκες που καλύπτουν αυτές οι δυο λειτουργίες της ζωής μας, είναι εξόχως ενδιαφέρουσες. Διότι ο Χριστός μίλησε και εδραίωσε την άποψή του για το θέμα αυτό μέσα από γεγονότα, στα οποία όλοι οι μετέχοντες είχαν προσωπική εμπειρία, άρα ήταν – ή τουλάχιστον θα έπρεπε να ήταν – και απολύτως κατανοητή διδασκαλία.

Έχοντας ήδη καλύψει τις διατροφικές ανάγκες μερικών χιλιάδων ανθρώπων στην ερημιά με λίγα ψάρια και ψωμιά, θέλησε να κάνει το μάθημα της βαθύτερης και ουσιαστικότερης κατανόησης των πραγμάτων της ζωής. Διότι ο άρτος, το ψωμί, είναι απαραίτητο – ή τουλάχιστον ήταν την εποχή εκείνη απαραίτητο – στοιχείο της καθημερινής διατροφής. Και φυσικά όλοι καταλάβαιναν ότι μόνο με ψωμί, δηλαδή μόνον με την τροφή του σώματος, ίσως μπορεί να ζουν τα ζώα, αλλά σε καμιά περίπτωση ο άνθρωπος. Διότι εκτός από την τροφή όλοι ήξεραν ότι στην καθημερινότητα υπήρχαν και άλλες ουσιαστικές ανάγκες, η κάλυψη των οποίων ήταν απαραίτητη για την ομαλή και ειρηνική ζωή τους.

Και αυτή την ανάγκη αξιοποίησε ο Χριστός για να παρακινήσει τους ακροατές – μαθητές του σε μια βαθύτερη κατανόηση των ζητημάτων της καθημερινής ζωής και της πίστης στην αιωνιότητα. Αν και τους πρόσβαλε βαθύτατα με την φράση “με ψάχνετε γιατί φάγατε δωρεάν, χωρίς κόπο, και όχι γιατί ενθουσιαστήκατε από το θαύμα”, οι ίδιοι δεν αντιλήφθηκαν την προσβολή και παρίσταναν τους γνώστες και σπουδαίους, αναζητώντας μέσα από την ιστορία και τις Γραφές αιτίες αμφισβήτησης της δικής του διδασκαλίας.

Έτσι βέβαια έχαναν την ευκαιρία, όπως και μεις πολλές φορές, να πάρουν απαντήσεις σε ουσιαστικά ζητήματα της καθημερινότητας και της αιωνιότητας, χάνοντας τον χρόνο τους σε στείρες θεολογίες χωρίς την πρακτική πλευρά που τόνιζε – και τονίζει και σήμερα σε μας – ο Χριστός. Διότι δεν αποβλέπει μόνον σε μια θεολογία ο Χριστός, αλλά επενδύει στην προσωπική μας εμπειρία και επίγνωση των στοιχείων της καθημερινής μας ζωής, για να κατανοήσουμε και τα στοιχεία της αιωνιότητας.

Δεν μιλά για τον ουρανό ο Χριστός, αλλά εξηγεί την φυσική και απλή καθημερινότητα, χωρίς την κατανόηση και κατάκτηση της οποίας η αιωνιότητα παραμένει όνειρο και όχι πραγματικότητα πίστεως. Ο άρτος αφορά την συντήρηση του σώματος.

Το θέαμα είναι η θέαση και το μήνυμα των γεγονότων του παρόντος, αλλά και του μέλλοντος: εγγύς, απώτερου και αιώνιου. Και η καθημερινή καλλιέργεια και κατανόηση των θεμάτων της θέασης μέσα από την εξήγηση του Χριστού είναι η ασφαλέστερη προοπτική της προσωπικής αιωνιότητας.

Από την εμπειρία του αεροπλάνου όλοι γνωρίζουμε τι σημαίνει κενό αέρος, δηλαδή μια περιοχή που ο αέρας δεν έχει την ίδια πυκνότητα, με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε ότι το αεροσκάφος πέφτει στο κενό. Και αυτή η εμπειρία, όταν είναι ισχυρή, μας συνοδεύει μέχρι το τέλος της ζωής μας, ακριβώς γιατί βλέπαμε μπροστά μας το αδιέξοδο – τι άραγε μπορεί να κάνει ένας επιβάτης! – και το τέλος της ζωής. Και φυσικά αυτό δεν ισχύει μόνον για τα ταξίδια του αεροπλάνου, αλλά έχει αναλογία και στις εμπειρίες μας από τα κενά της προσωπικής μας ζωής, είτε αυτά αφορούν συναισθηματικά κενά, οικονομικά, κοινωνικά, κενά του ψυχικού μας κόσμου – και όχι μόνον.

Αυτός ήταν και ο λόγος που ο Χριστός μερίμνησε, ώστε η δική του διδασκαλία, όπως μας την μεταφέρουν οι αρχικοί εκείνοι μαθητές και Ευαγγελιστές, να περιλαμβάνει ακόμη και αυτή την έκτακτη περίπτωση και πως να την αντιμετωπίζουμε. Ιδιαίτερα όταν γίνεται λόγος για την ζωή, και μάλιστα την προοπτική της αιωνιότητας, εκεί ο Χριστός δεν φείδεται επεξηγήσεων, ώστε να μπορούμε να καλύπτουμε τα κενά που μπορεί να εμφανιστούν στην καθημερινή μας ζωή, κενά όμως που μπορεί να υποσκάψουν και να υπονομεύσουν την πίστη μας στην διάσταση της αιωνιότητας.

Και αυτό είναι κομβικής σημασίας. Διότι αν κερδίσουμε, κατακτήσουμε τις θέσεις που ονειρευόμαστε, ακούσουμε τον έπαινο και το χειροκρότημα, αλλά στερηθούμε την προοπτική της αιωνιότητας, αυτό δεν είναι κέρδος αλλά καθολική και ολοκληρωτική καταστροφή. Ακόμη και οι σύγχρονες γνώσεις μας, ακόμη και οι σύγχρονες παγκόσμιες επιτυχίες, ακόμη και η εξασφάλιση πλούτου για πολλές ζωές και πολλές γενεές, όλα αυτά δεν μπορεί να παράξουν έδαφος προοπτικής αιωνιότητας.

Για τον λόγο αυτό ο Χριστός έβαλε με απλότητα ισχυρά θεμέλια, ώστε καθένας που επιθυμεί, να μπορεί να κατανοήσει την διάσταση της επέκεινα του τάφου ζωής, και να κατακτήσει τον δικό του δρόμο, την δική του πορεία προς την κατεύθυνση αυτή. Η φράση που κατέγραψε ο Ευαγγελιστής Ιωάννης από το στόμα του Πέτρου, έχει ισχυρή αξία για τις δικές μας επιλογές. Μπορεί να γεφυρώσει τα κενά της πίστης μας, όταν αυτή δοκιμάζεται από τις απρόσμενες αναταράξεις της ατομικής μας ζωής: λόγους ζωής αιωνίου έχεις. “Προς τίνα απελευσόμεθα“; Σε ποια άλλη διδασκαλία μπορούμε να στηριχθούμε για τα ζητήματα της επέκεινα του τάφου ζωής εκτός από την δική σου;

Και αυτός είναι ο ορισμός της γεφυροποιού πίστεως, της δύναμης εκείνης που μας φέρνει από την μια όχθη στην άλλη, προσπερνώντας το κενό του αέρος που βρίσκεται κάτω από τα πόδια κατά τον βηματισμό μας. Η διδασκαλία του Χριστού είναι συμπαγής και μπορεί καθένας να πειραματίζεται και να αποκτά εμπειρία των σταθερών αξιών του παρόντος και του μέλλοντος, στοχεύοντας όχι μόνον την επιτυχημένη καθημερινότητα αλλά και την προοπτική της αιωνιότητας.

Βασική αρχή της επιστήμης, δηλαδή της ορθής κατανόησης των πραγμάτων, είναι τα σημεία αναφοράς. Κάθε τι κρίνεται με βάση ένα συμφωνημένο μέτρο και ένα συμφωνημένο σταθμίο, τα οποία αποτελούν και την τελική κανονικότητα. Κάθε άλλη συζήτηση είναι άνευ αποτελέσματος, και αποτελεί φλυαρία και άλλα λόγια να αγαπιόμαστε. Και φυσικά στα θέματα της ζωής και της πίστης αυτό είναι θεμελιώδης αρχή, για όποιον ενδιαφέρεται για την αλήθεια των πραγμάτων και όχι μόνον για τις ιστορίες και τα σενάρια των θεατρικών και κινηματογραφικών έργων.

Και αυτή ήταν βασική προσπάθεια του Χριστού. Δηλαδή, να υποδείξει τα σημεία αναφοράς για κάθε θέμα της ζωής μας, να μας δείξει το κατάλληλο πρότυπο, τα κατάλληλα μέτρα και σταθμά με τα οποία πρέπει να συγκρίνουμε τη ζωή μας και τα αποτελέσματα που προκύπτουν κάθε μέρα προς την κατεύθυνση της τελειότητας και της αιωνιότητας.

Εκείνος λοιπόν θεμελίωσε την προοπτική και την οπτική γωνία, μέσα από τις οποίες παρακολουθούμε την δική μας ατομική εξέλιξη, την δική μας πρόοδο, και σημείωσε τρεις βασικούς πυλώνες για την προσωπική μας αναφορά προς την τελειότητα.

Ο ένας πυλώνας είναι η φύση, οι φυσικές λειτουργίες, οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι ανανεούμενες, άρα αναγεννώμενες κάθε στιγμή της ζωής, και αυτό δεν είναι φιλοσοφική θεώρηση αλλά είναι πρακτική παρατήρηση της καθημερινότητας.

Ο δεύτερος πυλώνας είναι ο ίδιος, ο Χριστός. Όσα εκείνος έκανε, ο τρόπος και η χρονική συγκυρία που εκείνος τα έκανε, η διδασκαλία και τα μαθήματά του, αυτά είναι τα στοιχεία που όλοι πρέπει να κατανοήσουμε, ώστε να είμαστε σε θέση να εφαρμόζουμε την δική του διδασκαλία στην δική μας καθημερινότητα.

Και ο τρίτος πυλώνας είναι ο ίδιος ο δημιουργός θεός, εκείνος που έκτισε την κτίση, που συμπλήρωσε το έργο του με τελειότητα, ώστε να λειτουργεί στο διηνεκές, ή τουλάχιστον εδώ και μερικά δισεκατομμύρια έτη.

Τα τρία αυτά σημεία αναφοράς έχουν θεμελιώδη πρακτική αξία για την δική μας καθημερινότητα, για την δική μας κρίση και επίγνωση με γνώμονα την αιωνιότητα, και όχι μόνον την προσωρινότητα της ζωής μας. Τα μαθήματα που παίρνουμε από την λειτουργία της φύσης, του φυσικού κόσμου που μας περιβάλλει ή λειτουργεί μέσα μας και ανακαλύπτουμε καθημερινά, η διδασκαλία και το παράδειγμα του ίδιου του Χριστού και τα στοιχεία που περιγράφονται στην Βίβλο ως δημιουργική σαφήνεια και καθαρότητα, αυτά είναι τα βασικά σημεία αναφοράς της ζωής μας, τα μέτρα και τα σταθμά που μπορούμε να μετράμε τις επιτυχίες και τις μετριότητές μας στον καθημερινό αγώνα για την κατάκτηση του αύριο και όχι μόνον του σήμερα.

Η τελειότητα κατά τον Χριστό δεν ανακαλύπτεται από την μεταξύ μας σύγκριση, αλλά βρίσκεται με την αναφορά στα μέτρα του δημιουργού που βρέχει επί δικαίους και αδίκους, χωρίς να δεσμεύεται από τους δικούς μας “ηθικούς” νόμους.