Η ικανότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται τί γίνεται γύρω του, είναι ένα ισχυρό εφόδιο για την ατομική μας καθημερινή ζωή. Χωρίς αυτή την ικανότητα, χωρίς, δηλαδή, να διαθέτουμε την ικανότητα να κατανοούμε τί γίνεται γύρω μας ανεξάρτητα από βαθμό κατανόησης, το άτομο είναι ανίκανο να επιβιώσει, διότι θα πέφτει θύμα της άγνοιάς του. Αν και το επίπεδο, ο βαθμός της αντιληπτικής μας ικανότητας ποικίλει από άτομο σε άτομο, ωστόσο όλοι οι ενήλικες έχουμε το βασικό επίπεδο αντίληψης, για να τα βγάζουμε πέρα στην προσωπική μας ζωή καθημερινά.

Ωστόσο, είναι γνωστό τους τελευταίους δύο αιώνες ότι αυτό το όριο της ανθρώπινης αντιληπτικής ικανότητας, μπορεί να προεκταθεί, με την χρήση οργάνων που κατασκευάζει ο άνθρωπος, όπως για παράδειγμα το τηλεσκόπιο, το τηλέφωνο, και χιλιάδες άλλες εφαρμογές, που λειτουργούν στην ζωή μας, για να επεκτείνουμε τα στενά όρια των φυσικών μας οργάνων. Διότι, τα μάτια μας, πχ δεν έχουν ικανότητα να βλέπουν τα πάντα, αλλά υπάρχει ένα όριο, το φάσμα, εντός του οποίου το άτομο μπορεί να αξιοποιεί τα μάτια του. Πέραν αυτού του ορίου, είναι απαραίτητα τα όργανα, με τα οποία το όριο του ανθρώπινου φάσματος διευρύνεται.

Και αυτό είναι, νομίζω, απόλυτα κατανοητό, εάν σκεφτούμε ότι ένα άτομο μπορεί να περπατήσει με πέντε χιλιόμετρα την ώρα, ενώ χρησιμοποιώντας ένα ζώο, μπορεί να ξεπεράσει ίσως και τα είκοσι χιλιόμετρα, ενώ εάν επιβιβαστεί σε ένα αυτοκίνητο μπορεί να φτάσει και τα εκατό χιλιόμετρα την ώρα, ή ένα αεροπλάνο, να φτάσει και στα χίλια χιλιόμετρα και ούτω καθ εξής. Τα όργανα, δηλαδή, δεν αφαιρούν, αλλά επεκτείνουν τα όρια της ανθρώπινης ικανότητας, και αυτό είναι η καθημερινή μας εμπειρία.

Ωστόσο, ενώ αυτό είναι απόλυτα κατανοητό, όταν ερχόμαστε στην προσωπική μας κατανόηση των θεμάτων της ζωής ως ποιότητα και μήκος βίου, εκεί μένουμε στάσιμοι, διότι δεν έχουμε κατανοήσει την αξία αυτών των παραγόντων σε σχέση με τις προοπτικές του ατομικού μας μέλλοντος. Ενώ, δηλαδή, παίρνουμε ένα αεροπλάνο για τις μεγάλες αποστάσεις, ή χρησιμοποιούμε ένα κινητό για να μιλήσουμε με την άλλη άκρη του κόσμου, όταν ερχόμαστε στην διδασκαλία του Χριστού, σε όποια άτομα βεβαίως υπάρχει ενδιαφέρον, εκεί δεν θέλουμε να δούμε τις εξελίξεις, αλλά θέλουμε να μένουμε στην παραδοσιακή μόνο λογική, δηλαδή, μόνο οτιδήποτε κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας.

Ενώ, δηλαδή, τώρα πλέον η ανάγνωση και η γραφή είναι κοινό κτήμα όλων των ανθρώπων, δηλαδή μπορεί καθένας και καθεμιά να διαβάσει και να γράψει, ωστόσο “αρνούμαστε” να το εφαρμόσουμε στην δική μας περίπτωση, θεωρώντας ότι παραβαίνουμε την παράδοση της πίστης, ενώ στην πραγματικότητα επεκτείνουμε τα όρια της δικής μας αντιληπτικής ικανότητας.

Διότι στον τομέα της πίστης, δεν ισχύουν τα όργανα που διαθέτει ο άνθρωπος για τις φυσικές του ανάγκες, αλλά υπάρχει ανάγκη επιστράτευσης και καλλιέργειας των εσωτερικών μας ερωτημάτων για την ζωή και τον θάνατο, για την αδικία και την απάτη, και δεκάδων άλλων στοιχείων που δηλητηριάζουν την συνείδησή μας και οδηγούν την πίστη μας σε αδράνεια. Και αυτό δεν ζημιώνει την πίστη, αλλά το άτομο που δεν αξιοποιεί το λεωφορείο, ή το τρένο ή το αεροπλάνο, αλλά επιμένει να βαδίζει ασταμάτητα, χωρίς ποτέ να φτάνει στον προορισμό του! 

Δανείστηκα τον τίτλο “αγράμματοι και ιδιώτες” από το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, διότι είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι, λίγο μετά την Ανάσταση του Χριστού, κάνοντας οι μαθητές του Χριστού Πέτρος και Ιωάννης ένα θαύμα θεραπείας ενός ανθρώπου με προβλήματα ακινησίας στα πόδια του, προκάλεσαν μεγάλο θόρυβο μεταξύ των αρχόντων της Ιερουσαλήμ. Ενώ, δηλαδή, ήταν γνωστό το γεγονός της Ανάστασης και τα όσα ακολούθησαν, οι άρχοντες δεν θέλησαν να το αποδεχτούν ως αληθές γεγονός, με τις συνέπειες που είχε αυτό το γεγονός στην ζωή του λαού των Εβραίων, και, παρακολουθώντας τις εξελίξεις, έμαθαν για το θαύμα του Ιωάννη και Πέτρου, το οποίο δεν έγινε εν κρυπτώ, αλλά μπροστά στα μάτια εκατοντάδων Εβραίων στον Ναό του Σολομώντα.

Αναγκάστηκαν, λοιπόν, να λάβουν μέτρα, ώστε το γεγονός του θαύματος να μην συνδυαστεί με το γεγονός της Ανάστασης, πράγμα το οποίο φυσικά δεν μπορούσε να γίνει, διότι οι μαθητές που είχαν κάνει το θαύμα ήταν εκεί, και κανένας δεν μπορούσε να αμφισβητήσει το θαύμα, διότι ο άνθρωπος που είχε θεραπευθεί ήταν περισσότερο από σαράντα χρονών, άρα είχε επίγνωση του θαύματος και μπορούσε να καταθέσει την εμπειρία του. Ωστόσο, επειδή πάντα η εξουσία θέλει να έχει τον τελευταίο λόγο, κάλεσαν τον Ιωάννη και τον Πέτρο να απολογηθούν για το θαύμα, χωρίς όμως να το αμφισβητήσουν ως γεγονός. Επρόκειτο δηλαδή για ένα παιχνίδι της κεντρικής εξουσίας, εις βάρος των μαθητών του Χριστού.

Τους έβαλαν στο κρατητήριο, γιατί ήταν ήδη αργά όταν έγινε το θαύμα, και την επομένη το πρωί συγκεντρώθηκαν οι επίσημοι της εξουσίας και κάλεσαν τους δύο μαθητές να απολογηθούν, πράγμα το οποίο έγινε, χωρίς όμως να υποχωρήσουν οι μαθητές από την αλήθεια του θαύματος. Και οι άρχοντες, βλέποντας τους δύο μαθητές, αναγνώρισαν ότι ήταν με τον Ιησού, αλλά τους προξένησε εντύπωση, διότι επρόκειτο για ιδιώτες – ήξεραν ότι ήταν επαγγελματίες ψαράδες  – οι οποίοι ωστόσο είχαν δύναμη λόγου αληθείας, και δεν υποτάσσονταν στις απαγορεύσεις των αρχόντων.

Και αυτό είναι το μεγάλο μάθημα. Το επάγγελμα δεν παίζει κανένα ρόλο, εάν ο άνθρωπος της πίστεως ακολουθεί την υγιαίνουσα διδασκαλία του Χριστού. Η κριτική ότι επρόκειτο για αγράμματους – ο ένας έγραψε το Ευαγγέλιο, και  άλλος έγραψε δύο επιστολές της Καινής Διαθήκης που άλλαξαν την ιστορία της ανθρωπότητας ! – δεν ήταν ουσιαστική, Διότι η πίστη μεταμορφώνει το άτομο, και δίνει νέα ζωή στην δική του καθημερινότητα, εφόσον μένει και παραμένει στην τήρηση της υγιαίνουσας διδασκαλίας του Χριστού.

Αντίθετα, η ατομική επαγγελματική απασχόληση, όπως συνέβαινε με τους δύο Ιωάννη και Πέτρο, και όπως είχε συμβεί και με τον εκατόνταρχο, όχι μόνο δεν ήταν αρνητικό στοιχείο πίστης, αλλά ο εργασιακός χώρος ήταν ο χώρος εξάσκησης της πίστης μέσα από την τριβή με τους άλλους ανθρώπους και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις. Άλλωστε ο ίδιος ο Χριστός δεν κάλεσε κανένα άτομο από το τότε Ιερατείο του Ναού του Σολομώντα, αλλά κάλεσε επαγγελματίες. Διότι το επάγγελμα δεν φθείρει την συνείδηση, αλλά η επιθυμία της απάτης, αυτή διαφθείρει την συνείδηση, και υποσκάπτει την πίστη στην υγιαίνουσα διδασκαλία του Χριστού, στρέφοντας την προσοχή σε πνεύματα πλάνης και διδασκαλίες δαιμονίων, όπως σημειώνει ο απόστολος Παύλος.

Στην καθημερινή μας ζωή παρατηρούμε ότι κάθε τι που γεννιέται στην ζωή, αυξάνεται. Κανένα δεν μικραίνει, κανένα δεν ελαττώνεται. Αυτός είναι ο παγκόσμιος νόμος της φύσης, και το ξέρουμε από τον εαυτό μας – πώς ήμασταν παλαιότερα και πώς είμαστε σήμερα, αλλά το παρατηρούμε και στα ζώα, και στα φυτά. Οτιδήποτε εμφανίζεται πάνω στην γη, στο φυτικό βασίλειο ή το ζωικό, αυάνεται και δεν ελαττώνεται ποτέ. Όταν κάτι αρχίζει να ελαττώνεται κατά το ορατό μέγεθος, τότε καταλαβαίνουμε ότι κάτι δεν πάει καλά, Διότι αυτό αντίκειται στους φυσικούς νόμους, όπως τους ξέρουμε, και λειτουργούν από καταβολής και εμφάνισης του κόσμου πάνω στην γη.

Και αυτή η αλήθεια είναι κρίσιμο στοιχείο, για την κατανόηση της διδασκαλίας του Χριστού. Ο ίδιος ο Χριστός, αλλά και οι απόστολοι στην συνέχεια, έδωσαν το ίδιο μάθημα μέσα από αυτή την αλήθεια. Τα πάντα πάνω στην γη, όλα τα δημιουργήματα αυξάνονται, μεγαλώνουν, κάνουν τον κύκλο με την ωρίμανση και τον πολλαπλασιασμό, για να καταλήξουν στην επιστροφή στην γη.

Μάλιστα ο ίδιος ο Χριστός έδωσε και μια παραπάνω έκταση στο ζήτημα της αύξησης. Είπε ότι αυτόματα η γη καρποφορεί, και κάνει, ένα σπόρο που πέφτει, να βλαστήσει, να αυξηθεί σε μήκος – μηκύνεται γράφει ο Ευαγγελιστής Μάρκος, και κάνει πρώτα στάχυ, μετά πλήρη σίτο μέσα στο στάχυ, και όταν ωριμάσει, έρχεται ο θερισμός. Και εμείς καταλαβαίνουμε ότι από τον ώριμο καρπό θα προκύψει το σιτάρι για την κατασκευή του ψωμιού με το αλεύρι, αλλά και ο σπόρος που θα σπαρεί την επόμενη χρονιά, για να ακολουθήσει την ίδια πορεία, με αυτόματους μηχανισμούς, χωρίς την παρεμβολή του ανθρώπου.

Και είναι προφανές ότι αυτή η διαδικασία της σποράς, απαιτεί σπόρους πλήρεις και ώριμους, διότι σε διαφορετική περίπτωση δεν πρόκειται να ακολουθήσει η καθιερωμένη διαδικασία της παραγωγής και του πολλαπλασιασμού. Βασική, δηλαδή, προϋπόθεση για τον πολλαπλασιασμό και την αύξηση του αριθμού των σπόρων, είναι η αύξηση, η επιμήκυνση, για να καταλήξει στην ωρίμανση, και να συνεχίζεται ο κύκλος της ζωής.

Και αυτό είναι μεγάλο μάθημα. Διότι εμείς θέλουμε να πάρουμε καρπούς την επομένη της σποράς, διότι “ο χρόνος είναι χρήμα”. Ωστόσο, στις διαδικασίες της ζωής και του θανάτου, εκεί που το ανθρώπινο χέρι δεν έχει – ακόμη – βάλει το χέρι του, ο χρόνος είναι το μεγάλο στοιχείο. Διότι η αύξηση, η επιμήκυνση, το μεγάλωμα, δεν γίνονται από την μια στιγμή στην άλλη στην πραγματική ζωή, αλλά απαιτείται ο προβλεπόμενος από την δημιουργική φύση χρόνος για την ωρίμανση και την καρποφορία.

Και η διδασκαλία του Χριστού δεν έγινε βέβαια για να κάνουμε καλύτερους σπόρους στα χωράφια, αλλά έγινε για να καταλάβουμε τους νόμους λειτουργίας της ζωής. Και όχι μόνον την φυσικής μας ζωής, αλλά και της ζωής εκτός αυτής, δηλαδή τους νόμους της αύξησης και της ωρίμανσης για την καρποφορία του εσωτερικού μας ανθρώπου, ο οποίος ζει μέσα μας, σκέφτεται, υπολογίζει, επιλέγει, και αποφασίζει για τις καθημερινές μας πράξεις.

Διότι το κέντρο της ζωής του ατόμου δεν είναι το χωράφι με το σιτάρι, αλλά είναι μέσα στην καρδιά και στην συνείδησή του. Εκεί φυτεύεται ο σπόρος της ζωής, αυξάνεται, μηνύνεται, ωριμάζει, γίνεται σκληρός και ολοκληρωμένος, για να μπορεί να αντέξει τις κακουχίες της σποράς που έρχεται για την αύξηση, και τον πολλαπλασιασμό του αριθμού των αγαθών. 

Το πρόσωπο και η εμφάνιση κάθε ζωντανού ατόμου είναι πολύτιμα στοιχεία της ζωής. Ωστόσο, είναι αλήθεια, όπως μπορούμε να συμπεράνουμε από την προσωπική μας εμπειρία στην καθημερινότητα, είναι γεγονός ότι η εικόνα, η φωτογραφία ενός προσώπου, δεν προσφέρει τίποτα, όταν έχουμε απομακρυνθεί από την επαφή με την εικόνα ή το φυσικό πρόσωπο. Διότι η εικόνα ξεθωριάζει μέσα μας, αλλοιώνεται, νομίζουμε ότι έτσι ήταν ή αλλιώς ήταν, φτιάχνουμε υποκατάστατα, και πολλές φορές παραποιούμε την αρχική και πραγματική εικόνα που είδαμε, προσθέτοντας ή αφαιρώντας στοιχεία κατά την δική μας αρέσκεια, ή κατά το μέτρον της δικής μας αντιληπτικής ικανότητας, η οποία σε κάθε περίπτωση – πάντα – είναι απόλυτα προσωπική, και πάντα απέχει λίγο ή πολύ από την πραγματική εικόνα του προσώπου.

Άλλωστε, είναι γνωστό, ότι κάθε εικόνα είναι αλήθεια για την στιγμή που το άτομο εμφανίζεται, αλλά αυτό δεν αποτελεί και την εικόνα της συνολικής ζωής και παρουσίας του. Διότι, για την ανθρώπινη αντιληπτική ικανότητα, τα πράγματα αλλάζουν, τόσο από πλευράς θεατή – το ξέρουμε καλά, διότι και εμείς αλλάζουμε – όσο και από πλευράς του προσώπου που είδαμε κάποια στιγμή ή βλέπουμε τακτικά. Διότι κάθε θνητός αλλάζει κατά την εξωτερική του εικόνα, άσχετα από την εσωτερική του υπαρξιακή υπόσταση, η οποία δεν αλλάζει. Αλλά αυτή την υπαρξιακή εικόνα δεν μπορούμε να την δούμε και να την εκτιμήσουμε από την πρώτη μας επαφή, διότι η υπαρξιακή υπόσταση, δηλαδή ο χαρακτήρας του ζώντος ατόμου είναι βαθιά – πολύ βαθιά – κρυμμένος μέσα στο σώμα του, πράγμα αδύνατο να γίνει αντιληπτός και κατανοητός από το άλλο άτομο, όσο καιρό και αν ο θεατής παρακολουθεί την εικόνα – την μορφή – του ατόμου, για το οποίο ενδιαφέρεται.

Η εικόνα κάθε ατόμου είναι πολύτιμη. Δεν εξαντλεί όμως το περιεχόμενο – μια εικόνα είναι χίλιες μόνο λέξεις – διότι το περιεχόμενο είναι πίσω από την εικόνα, και απαιτείται προσωπική έρευνα και ενδιαφέρον, ώστε από την εικόνα να περάσει ο θεατής στο περιεχόμενο, και να ανακαλύψει τα βαθύτερα στρώματα, όπως συμβαίνει και στον γύρω κόσμο. Βλέπουμε ένα σπίτι, αλλά δεν ξέρουμε το περιεχόμενό του. Βλέπουμε ένα δέντρο, αλλά ξέρουμε τις λειτουργίες που συντελούνται μέσα στον εσωτερικό του χώρο. Βλέπουμε ένα αυτοκίνητο με τρεις επιβάτες, αλλά δεν ξέρουμε – εάν δεν μάς είναι ήδη γνωστό – ποιοί είναι οι επιβάτες και τι συζητούν αυτή την στιγμή.

Με λίγα λόγια, η εικόνα είναι πολύτιμη και χωρίς αυτήν δεν υπάρχει ζωή όπως την ξέρουμε. Η εικόνα όμως είναι η αρχή και δεν είναι ούτε το τέλος ούτε η ουσία. Η αναζήτηση του περιεχομένου έχει μεγαλύτερη αξία, και πολλές φορές η εικόνα αδικεί το περιεχόμενο, διότι κανένας δεν μπορεί να αποδώσει τον χαρακτήρα και το περιεχόμενο της υπόστασης του εικονιζομένου. Και αυτό έκανε ο Χριστός για τους χωριανούς του. Τον ήξεραν από παιδί, ήξεραν τους γονείς του. Αλλά αυτό δεν τους βοηθούσε στην πίστη τους. Διότι η εικόνα εμπόδιζε την καλλιέργεια της πίστης στην διδασκαλία του. Έβλεπαν έναν άνθρωπο. Δεν μπορούσαν να ξεπεράσουν την εικόνα και τις γνώσεις που είχαν για το φυσικό πρόσωπο, ώστε να αξιοποιήσουν την δύναμη της πίστης στο περιεχόμενο των λόγων της δικής του διδασκαλίας.