Τα μηνύματα που λαμβάνουμε καθημερινά όλοι μας, ανεξάρτητα από τόπο και χρόνο ή επάγγελμα, είναι ένα μεγάλο μάθημα για την κατανόηση της διδασκαλίας του Χριστού και τον τρόπο εφαρμογής της στην ατομική μας καθημερινότητα.

Διότι στα μηνύματα του κινητού μας τηλεφώνου βλέπουμε τον αποστολέα, και εάν δεν θέλουμε σχέση μαζί του, διαγράφουμε το μήνυμα. Εάν, όμως, θέλουμε σχέση μαζί του, διότι το θέμα μάς αφορά και είναι προς το δικό μας συμφέρον, τότε ανταποκρινόμαστε ανάλογα, και αυτό είναι για το δικό μας κέρδος. Με λίγα λόγια, κάθε μήνυμα δεν είναι το ίδιο με το άλλο, διότι μπορεί στο ένα να έχουμε λόγο συμφέροντος και να το κρατάμε, ενώ το άλλο το απορρίπτουμε ή το παραμελούμε.

Δηλαδή, εναπόκειται στο άτομο η διαχείριση των μηνυμάτων, και δεν είναι μόνο θέμα του αποστολέα. Ιδιαίτερα όσα μηνύματα δεν φτάνουν σε εμάς από γνωστούς και φίλους, συνήθως τα θεωρούμε ενοχλητικά και τα διαγράφουμε από την εικόνα της οθόνης. Και αυτός ο λόγος της επιλογής, δηλαδή όταν το μήνυμα δεν προέρχονται από γνωστούς και φίλους αλλά είναι από άγνωστους, είναι ένα καθημερινό μας παιχνίδι στο τηλέφωνο.

Για τον λόγο αυτό και οι άγνωστοι δεν στέλνουν απλά ένα μήνυμα, αλλά μεριμνούν και για την εικόνα που θα φτάσει στο κινητό μας, προκειμένου με την πρώτη ματιά να δημιουργηθεί ένα οπτικό ενδιαφέρον και να μην  διαγράψουμε αυτόματα το μήνυμα. Δηλαδή, η διαφήμιση και η προσπάθεια του ξένου να ελκύσει την προσοχή μας με επιφανειακές παρεμβάσεις, είναι μια ολόκληρη επιστήμη, η οποία έχει τις ρίζες της στο βάθος της ιστορίας της ανθρωπότητας. Το άσχημο μάς απωθεί, το  ωραίο μάς ελκύει, και αυτό είναι το μυστικό, αλλά και η παγίδα.

Διότι όταν το ωραίο δεν είναι ωραίο στην ουσία του αλλά μόνο στην επιφάνειά του, αυτό θεωρούμε ότι είναι εξαπάτηση, διότι κάθε άτομο θεωρεί ως αληθινό και το περιεχόμενο, δηλαδή αντίστοιχα με την εξωτερική ωραιότητα. Συνήθως το ωραίο και το εύκολο, δεν είναι πάντα και αληθινό κατά το περιεχόμενό του. Και αυτό αποτελεί παγίδα και θέμα της ατομικής μας καθημερινότητας. Ο έλεγχος του περιεχομένου δεν είναι πάντα εύκολος, διότι απαιτεί αναζήτηση,εξερεύνηση και προβληματισμό, και όχι μόνο επιφανειακή εντύπωση.

Και αυτό δεν είναι έργο των άλλων, αλλά του ενδιαφερομένου προσώπου, εάν θέλει να αναζητήσει την αλήθεια και να μην παρασυρθεί μόνο από την εξωτερική ωραιότητα. Για τον εντοπισμό της αλήθειας του περιεχομένου απαιτείται κόπος και χρόνος, διαφορετικά αποδεχόμαστε οτιδήποτε ο άλλος μάς παρουσιάζει και οι συνέπειες είναι φυσικές. Άρα, καθήκον του ατόμου είναι να ελέγχει κάθε μήνυμα, όχι μόνο αυτά που φτάνουν στο κινητό του, αλλά και κάθε είδους ενημερώσεις και διδασκαλίες, διότι από αυτές εξαρτάται η γνώση του για το συμφέρον της επιλογής του.

Η δοκιμή είναι – κατά την διδασκαλία του Χριστού όταν πρόκειται για άγνωστο περιεχόμενο – καλύτερη μέθοδος. Δοκιμάζεις, και από την προσωπική σου εκτίμηση, προσθέτεις, αφαιρείς, υπολογίζεις και αποφασίζεις για την αποδοχή της πληροφορίας και του μηνύματος. Όλα τα δοκιμάζουμε, όσα είναι εκ πρώτης όψεως ωραία, αλλά η τελική επιλογή πρέπει να είναι συμβατή και με τις βαθύτερες ανάγκες μας, και όχι μόνο με την εξωτερική εικόνα, η οποία μπορεί να είναι ελκυστική, αλλά να μην ανταποκρίνεται και στην αλήθεια του περιεχομένου.

Το “θεαθήναι” των αρχαίων, η υποκρισία – όχι η υποκριτική τέχνη – κατά τον Χριστό, είναι κρίσιμοι παράγοντες για την γνώση της αλήθειας. Η ευθύνη της επιλογής ανήκει αποκλειστικά στο κάθε άτομο και όχι στην κοινωνία των ανθρώπων, η οποία διαθέτει τα πάντα, αλλά δεν είναι όλα προς το ατομικό μου συμφέρον. 

Προστατεύουμε ότι έχει ανάγκη από προστασία, είτε γιατί κινδυνεύει, είτε γιατί εμείς θέλουμε να το προστατεύσουμε για δικούς μας λόγους. Σε κάθε όμως περίπτωση, η προστασία περιλαμβάνει μέτρα και δράσεις, ανάλογα με την αξιολογική μας εκτίμηση για το αντικείμενο της προστασίας. Άλλου είδους προστασίας αφορά ένα βρέφος, άλλου είδους ένα κατοικίδιο, άλλου είδους ένα βάζο της κουζίνας ή ένα φυτό. Καθένα έχει τις δικές του ανάγκες για προστασία, και εμείς αξιολογούμε τον βαθμό προστασίας και τις αναγκαίες δράσεις μας για να το προστατεύσουμε.

Ωστόσο, αυτό είναι μια γενικότητα, η οποία εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις που καλούμαστε να προστατέψουμε κάτι. Ανάλογα με την αξία που του αποδίδουμε, είναι και οι πράξεις μας σε μέγεθος, ποιότητα, και αμεσότητα. Σε κάθε περίπτωση ο χρόνος παίζει ένα κρίσιμο ρόλο. Το βρέφος που κινδυνεύει, έχει άμεση ανάγκη και προηγείται. Το όχημα που προστατεύουμε μπορεί να περιμένει λίγο. Το ίδιο και τα φυτά και όλα τα άλλα που φροντίζουμε καθημερινά στην προσωπική και κοινωνική μας ζωή.

Η προστασία είναι ένα καθήκον του ανθρώπου, καθήκον το οποίο συνδέεται άμεσα με τον ρόλο του μέσα στο σύνολο των δημιουργημάτων της δημιουργίας που βιώνουμε καθημερινά. Όλα τα άλλα ζωντανά πλάσματα, μεριμνούν για την προστασία των μελών τους. Ο άνθρωπος μεριμνά για τα πάντα, ή τουλάχιστον προσπαθεί, γιατί αισθάνεται την ανάγκη να προστατέψει οτιδήποτε βρίσκεται στην δική του επιρροή εξουσίας. Και αυτό αποδεικνύει τον ρόλο του ατόμου μέσα στην συνολική δημιουργία που μάς περιβάλλει.

Δεν δημιουργήθηκε ο άνθρωπος για αμεριμνησία, αλλά για να λαμβάνει μέριμνα για τα πάντα, όσα βρίσκονται κάτω από την δική του εξουσία, και τίποτα δεν εξαιρείται από αυτό τον κανόνα. Ακόμη και τα λιοντάρια και οι ελέφαντες έχουν την ανάγκη προστασίας από τον άνθρωπο, όχι γιατί θα τα βοηθήσει να ξεπεράσουν  ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αλλά γιατί έτσι αισθάνεται την ανάγκη της συνύπαρξης πάνω στον πλανήτη. Και αυτό ακριβώς στο στοιχείο της ευθύνης απέναντι στην υπόλοιπη δημιουργία και προφανώς και στον ίδιο τον άνθρωπο, φέρνει το άτομο σε ένα βαθμό ενδιαφέροντος για τα πάντα.

Από τον αέρα και το νερό, μέχρι την μετακίνηση, όλα βρίσκονται κάτω από το μικροσκόπιο της ανθρώπινης μέριμνας για προστασία. Και επειδή η προστασία είναι στοιχείο που αποδεικνύει το ενδιαφέρον, αυτόματα συνδέεται με την αγάπη, δηλαδή ξοδεύουμε χρόνο και δυνάμεις για να προστατέψουμε οτιδήποτε μάς αφορά. Και αυτό δηλώνει περίτρανα, ότι ο άνθρωπος έχει έμφυτη την τάση να προστατεύει τον εαυτό του πρώτα, και στην συνέχεια και την υπόλοιπη δημιουργία που κινείται και ζει δίπλα του.

Αυτή η τάση δηλώνει και το εκ φύσεως και της δημιουργίας του ανθρώπου εσωτερικό του κίνητρο. Ο άνθρωπος αγαπά την δημιουργία και τα δημιουργήματα που βρίσκονται δίπλα του, αν και πολλές φορές η πρακτική μας δεν το επιβεβαιώνει. Η αγάπη είναι έμφυτη στον άνθρωπο και στο κάθε άτομο, γιατί ο δημιουργός του είναι αγάπη και μέριμνα για τα πάντα, όσο και να θέλουμε να αγνοήσουμε αυτή την παράμετρο.

Κανείς ζωντανός δεν ήρθε στον κόσμο με δική του θέληση. Όλοι κουβαλάμε μέσα μας – και γύρω μας – οτιδήποτε έχει θέσει ο δημιουργός μέσα μας, ακόμη και όταν εμείς δεν μπορούμε να εξηγήσουμε τα φαινόμενα. Ο Χριστός με την διδασκαλία του δεν εξήγησε μονολεκτικά την έννοια της αγάπης, αλλά έδωσε παραδείγματα από την καθημερινότητα, και στο τέλος σφράγισε την αγάπη του με την ύψιστη ταπείνωση, για να προβιβάσει το αίσθημα του ανθρώπου για κατανόηση της αλήθειας και της αγάπης. 

Οι αλλοιωμένες τροφές είναι το καλύτερο παράδειγμα μέσα στην ατομική μας καθημερινότητα. Κανείς δεν θέλει για το σώμα του να λάβει μια αλλοιωμένη τροφή, γιατί γνωρίζει τις συνέπειες. Και αυτές μπορεί να είναι άμεσες, ή μπορεί να εμφανιστούν και αργότερα, με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για την υγεία του σώματός μας.

Σε κάθε περίπτωση, το άτομο καλείται να ελέγχει την τροφή του, διότι αυτό είναι το κρινόμενο πρόσωπο, και όχι μόνο οι παραγωγοί της τροφής. Διότι δεν είναι μόνο η ακατάλληλη τροφή λόγω αλλοίωσης, αλλά είναι και οι ασύμβατες με τον ατομικό μας οργανισμό, και αυτό δεν αφορά κανέναν άλλον, παρά μόνο το πρόσωπο που θα καταναλώσει την συγκεκριμένη τροφή, η οποία για κάποιον μπορεί να είναι πολύτιμη, και για κάποιον άλλον, η ίδια τροφή να γίνει για την ταλαιπωρία ή και τον θάνατό του, εάν πάσχει από κάποιο υποκείμενο νόσημα.

Άρα, δεν είναι μόνο θέμα ποιότητας τροφής, αλλά και θέμα επιλογής προμήθειας της κατάλληλης για χρήση, και όχι για απόρριψη, εφόσον δεν θα συμβάλλει στην υγεία του ατόμου. Και ενώ αυτό προσπαθούμε όλοι καθημερινά, δηλαδή να διακρίνουμε το καλό για μας, και να το προτιμήσουμε, ξέροντας ότι λάθος επιλογή θα αποβεί σε ζημία ατομική, όταν ερχόμαστε στα θέματα του εσωτερικού μας κόσμου, εκεί δηλαδή που γίνεται η επεξεργασία όλων των προτιμήσεων και των αναγκών μας, εκεί αποφεύγουμε την περίσκεψη, και προτιμούμε την απλότητα, οτιδήποτε αυτή παρέχει εκείνη την στιγμή.

Διότι, η σκέψη θέλει κόπο και διάθεση για έρευνα των δεδομένων, πριν πάρουμε μια απόφαση για την προτίμησή μας. Δηλαδή, αυτό που κάνουμε όλοι για τις τροφές του σώματος, δεν το κάνουμε και για την τροφή με την οποία οικοδομείται ο εσωτερικός μας κόσμος, ο οποίος και θα επωμιστεί το βάρος της ευθύνης για τον τρόπο που προτιμούμε και επιλέγουμε ένα τρόπο σκέψης.

Συνήθως, όλοι τρέχουμε την “πεπατημένη” όπως λέμε, και πολλές φορές αυτό αποβαίνει χωρίς το αναμενόμενο αποτέλεσμα, με συνέπεια την δική μας στέρηση ή απώλεια. Δηλαδή, δεν είναι όλα τα πράγματα για πέταμα, αλλά πολλά – δυστυχώς – δεν μπορούμε να τα πετάξουμε, και προσπαθούμε να τα “καθαρίσουμε” αν γίνεται, και αυτό καθυστερεί την πορεία της ζωής μας με πισωγυρίσματα. Ενώ, δηλαδή, θα μπορούσαμε να έχουμε προβλέψει και να έχουμε διακρίνει έναν κίνδυνο, χωρίς πολλές φορές να έχουμε εξαντλήσει όλες μας τις δυνάμεις, παίρνουμε αποφάσεις, για τις οποίες πολλές φορές μετανοούμε. Και αυτό δεν είναι επιτυχία, αλλά αποτυχία.

Και στην διδασκαλία του Χριστού αυτό είναι κρίσιμο στοιχείο. Το  άτομο καλείται να επεξεργάζεται καθημερινά όλα τα ενδεχόμενα από μια προτίμησή του, διότι εάν δεν είναι η πραγματική του ανάγκη – όπως η κατάλληλη τροφή – τότε κινδυνεύει να περάσει δύσκολες ώρες, και καθυστερήσεις στην πορεία που έχει χαράξει στην προσωπική του ζωή.

Και επειδή εμείς οι Χριστιανοί νομίζουμε ότι ξέρουμε την διδασκαλία του Χριστού γιατί μάθαμε μερικά πράγματα, συνήθως επικαλούμαστε τον θεό, αλλά στην πραγματικότητα θέλουμε να γίνει αυτό που εμείς θέλουμε – γιατί έτσι μάς αρέσει – και αργότερα επιρρίπτουμε την ευθύνη στην κακή την ώρα και στους άλλους, χωρίς τίποτα να αλλάζει. Το μάθημα από τον τρόπο που μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε το κινητό μας τηλέφωνο, είναι το καλύτερο παράδειγμα. Απαιτείται αφοσίωση και προσοχή μέχρι να μάθουμε στην πράξη την χρήση του. Το ίδιο έχουμε ανάγκη και όσοι ενδιαφερόμαστε να εφαρμόσουμε – να κατεβάσουμε την app όπως λέμε στο κινητό – την εφαρμογή της διδασκαλίας του Χριστού, όπως μάς την έχουν παραδώσει οι μαθητές του. 

Στην καθημερινή μας ζωή όλοι προσπαθούμε να υπερβούμε τα μέχρι σήμερα όριά μας, ακόμη και αν είναι άριστα κατά την δική μας εκτίμηση. Και αυτή η εκτίμηση δεν είναι χωρίς βάση αληθείας, αλλά είναι μια προσωρινή εκτίμηση, αφού την επόμενη μέρα θα χρειαστεί να υπερβούμε τα όριά μας για κάτι ακόμη καλύτερο.

Και αυτό δεν είναι φιλοσοφική υπόδειξη ή κούφια επιθυμία, αλλά στηρίζεται στον εσωτερικό μας άνθρωπο, ο οποίος με τίποτα δεν αισθάνεται απόλυτα ικανοποιημένος, ακόμη και αν είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, με οποιαδήποτε έννοια και οποιοδήποτε περιεχόμενο μπορεί κάποιος να έχει στην δική του διάθεση. Διότι δεν είναι θέμα αριθμών, αλλά είναι θέμα πληρότητας.

Μπορεί τα πολλά να φαίνονται λίγα, αλλά το ερώτημα είναι με τί συγκρίνεις τα πολλά και με τι συγκρίνεις τα λίγα, ώστε να καταλήγεις σε αυτό το συμπέρασμα; Και αν αυτό είναι αληθές – έτσι τουλάχιστον φαίνεται από τα γεγονότα – τότε τί χρειάζεται ο άνθρωπος για να είναι πλήρης; Πόσα χρειάζεται; Και φυσικά πού θα τα βάλει όταν τυχόν τα αποκτήσει; Και όλοι κατανοούμε ότι αυτό είναι ένας φαύλος κύκλος χωρίς κανένα τέλος.

Διότι δεν είναι θέμα μεγεθών ή αριθμών, αλλά είναι θέμα χωρητικότητας εντός του ανθρώπου, μέσα στο σώμα του και όχι στις αποθήκες και στις τράπεζες. Διότι η έλλειψη δεν είναι θέμα αριθμών, αλλά είναι εσωτερική ισορροπία μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, όχι στο δικαστικό χώρο, αλλά στην συνείδηση του ατόμου. Μέσα μας υπολογίζονται τα μεγέθη. Μέσα μας νιώθουμε ικανοποιημένοι ή ελλειπείς. Μέσα μας νιώθουμε αιχμάλωτοι ή ελεύθεροι. Μέσα μας δεν μάς φτάνουν όσα και αν έχουμε αποικτήσει. Διότι η έλλειψη δεν είναι αριθμητική, αλλά είναι αφαιρετική της ουσίας της ζωής.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Έχουμε όρια που θέλουμε να υπερβούμε, αλλά να πάμε πού; Ποιά θα είναι τα επόμενα όρια; Θα κατακτήσουμε το φεγγάρι και άλλους πλανήτες, αλλά εκεί θα είμαστε πλήρεις, ή θα κουβαλήσουμε και εκεί την εσωτερική μας μιζέρια; Θα ζήσουμε περισσότερα χρόνια, αλλά με τι θα ασχοληθούμε; Ποιό θα είναι το αντικείμενο της ζωής μας εάν ζήσουμε διακόσια ή περισσότερα χρόνια; Όλα μοιάζουν να μην έχουν νόημα, εάν ο άνθρωπος δεν αισθάνεται ισορροπημένος με όσα έχει, άσχετα εάν πασχίζει για κάτι καλύτερο.

Τα όρια παίζουν καθοριστικό ρόλο, για να θέτουν σε συναγερμό τον εσωτερικό μας κόσμο, και να μην αφήνουν την νωθρότητα και παραμέληση να βρίσκουν χώρο εγκατάστασης. Στην διδασκαλία του Χριστού το παρόν έχει μεγάλη αξία. Όμως το μέλλον έχει μεγαλύτερα όρια, ανεξερεύνητα, περισσότερα από όσα μπορεί κάποιος να αντιληφθεί με τις πέντε αισθήσεις και τις επιθυμίες ή τους συλλογισμούς του. Ο Χριστός με τη διδασκαλία της δικής του ανταποδοτικής πίστης, άνοιξε νέα κεφάλαια στην ιστορία του κάθε ατόμου, εφόσον αισθάνεται δέσμιος των παρόντων και υφισταμένων ορίων.

Δεν υπάρχουν μόνο οι φυσικές ανάγκες. Υπάρχουν και βαθύτερες ανάγκες, ανάγκες που μετακινούν το ενδιαφέρον μας σε μεγαλύτερα μεγέθη, σε πλάτος, μήκος, βάθος και ύψος, χωρίς όρια στον φυσικό μας χώρο. Ο χώρος και  χρόνος είναι συμβατά με την καθημερινότητά μας. Ο Χριστός δεν ήρθε να καταργήσει τα όρια της καθημερινότητας, αλλά ήρθε να υποδείξει τρόπους υπέρβασης, ώστε και τα φυσικά όρια να έχουν αξία και νόημα, αλλά να μη αποκλείουν και άλλους ορίζοντες με ανεξερεύνητα όρια. 

Οι αλλοιώσεις στην επιφάνεια είναι εμφανείς και αντιμετωπίσημες, είτε με ολική απόρριψη, είτε με καθαρισμό και παρακράτηση του καθαρού και μη αλλοιωμένου τμήματος. Αυτό ισχύει μόνο για την περίπτωση που η αλλοίωση περιορίζεται μόνο στην επιφάνεια, και ο καθαρισμός είναι ευχερής και δυνατός.

Δεν ισχύει όμως για τις περιπτώσεις που η αλλοίωση έχει φτάσει μέχρι το βάθος, οπότε κάθε προσπάθεια καθαρισμού αποβαίνει μάταιη, διότι δεν απομένει καθαρό τμήμα για αξιοποίηση. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την ολική απόρριψη και την απώλεια, όσο οδυνηρή και αν αυτή φαίνεται. Διότι, τυχόν κατανάλωση του αλλοιωμένου, θα επιφέρει περιπέτειες ή ακόμη και τον θάνατο. Και αυτό, νομίζω, είναι απόλυτα κατανοητό μέσα από την καθημερινή μας εμπειρία στα τρόφιμα, αλλά και όχι μόνον.

Διότι, για παράδειγμα, μια φιλία που άρχισε καλά, αλλά στην συνέχεια υπέστη αλλοίωση, την οποία διαπιστώνουμε στην πρακτική μας καθημερινότητα, δεν έχει νόημα, αφού η συνέχιση της επαφής με το άτομο που αλλοίωσε την σχέση μας, δεν είναι δυνατόν να επιφέρει καλό αποτέλεσμα, αλλά θλίψη και αδιέξοδα. Και αυτό το στοιχείο μεταξύ ανθρώπων φίλων, είναι απόλυτα κατανοητό, ότι απηχεί μια σοβαρότερη έκφραση της αλλοίωσης, διότι το φρούτο το πετάς, αλλά τον φίλο/η δεν μπορείς εύκολα να τον πετάξεις, διότι εσύ πληγώνεσαι.

Άρα, η αλλοίωση στις ανθρώπινες σχέσεις – κατά την κοινωνική έννοια – δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμες, διότι επιφέρουν δυσάρεστες συνέπειες και μερικές φορές και απελπισία και αδιέξοδα. Και για τον λόγο αυτό είμαστε προσεκτικοί στις επιλογές των κοινωνικών μας δεσμών, προκειμένου να μην μετανοούμε αργότερα, ενώ ένα αλλοιωμένο μήλο θα το πετάξουμε χωρίς μεγάλο προβληματισμό. Και αυτό το στοιχείο – της προσεκτικής αποδοχής ανθρώπων που θα σχετιστούν μαζί μας – έθεσε ο Χριστός στο κέντρο της διδασκαλίας του.

Εκείνος μιλούσε σε όλους όσους ήθελαν να τον ακούσουν. Λίγους όμως επέλεγε για να μένουν κοντά του, και αυτούς αποκαλούσε φίλους του. Στο τέλος έμεινε μόνος του πάνω στον σταυρό, ανάμεσα σε δύο ληστές. Σχεδόν κανένας δεν μπόρεσε να αντέξει το βάρος αυτής της φιλίας, διότι ήταν ανθρωπίνως δυσβάσταχτο. Διότι, η φιλία με τον θεό δεν είναι εύκολη, αφού πολλές φορές στην σχέση αυτή υπάρχουν και θέματα που αντίκεινται στις ανθρώπινες αντιλήψεις για το καλό και το πονηρό, άρα η συνέχιση της φιλίας απαιτεί συμβιβασμούς και κατανόηση των εκατέρωθεν ορίων, πράγμα που φέρνει το φυσικό πρόσωπο σε αμφιβολία πίστεως.

Και στο στοιχείο αυτό βρίσκεται και το κριτήριο της συνέχισης. Εάν επιμείνει το άτομο στην ανθρώπινη μόνο έννοια, τότε σύντομα η σχέση δεν είναι αμφίδρομη, και το άτομο πορεύεται την δική του πορεία. Η αλλοίωση στην σχέση με τον δημιουργό, είναι δύσκολα αναγνωρίσιμη, γιατί έχει πολλά πράγματα πρωτόγνωρα για το άτομο, σε αντίθεση με τον “φίλο” του θεό, που γνωρίζει τα πάντα και μπορεί τα πάντα.

Οι δυσκολίες και οι αλλοιώσεις που παρατηρούμε στις ανθρώπινες σχέσεις, είναι ένα μάθημα κατανόησης και της σχέσης του ανθρώπου με τον ζωντανό δημιουργό του. Εκείνος θέλει και μπορεί, εμείς θέλουμε, αλλά δεν μπορούμε πάντα, και αυτή η αδυναμία μας είναι το κριτήριο για την κατανόηση της αλλοίωσης στην σχέση μας. Είναι ο δείκτης ότι σύντομα πρέπει να βρούμε το σημείο του δρόμου που χάσαμε την ορθή πορεία σχέσης, και επιστρέφοντας, να προχωρήσουμε εκεί που εκείνος μάς περιμένει.