Η εργασία είναι συνδεδεμένη με την ζωή του ατόμου. Χωρίς εργασία, χωρίς συγκεκριμένη απασχόληση, το άτομο δεν μπορεί να ζήσει, όχι μόνο λόγω έλλειψης, ο μη εργαζόμενος μηδέ εσθιέτω, αλλά και για υπαρξιακούς λόγους. Η εργασία μάς φέρνει σε επαφή με τον κόσμο. Μέσω της καθημερινής μας απασχόλησης κατανοούμε τους άλλους, αλλά – περισσότερο – κατανοούμε και τον εαυτό μας.

Η εργασία, ο χώρος, ο χρόνος απασχόλησης, οι αμοιβές, ο σκοπός κάθε έργου μας, καθορίζει και την προσωπικότητά μας. Εκεί, στον χώρο και στον χρόνο ερασίας βρίσκουμε τα λάθη της συμπεριφοράς μας, ή βρίσκουμε την πονηριά και την κλοπή των άλλων. Εκεί εμφανίζεται το ενδιαφέρον, και οι συγκρούσεις για το συμφέρον. Εκεί, στον χώρο εργασίας, συμβαίνουν τα περισσότερα πράγματα της προσωπικής μας ζωής, και βρίσκουμε το νόημα και τον σκοπό της ζωής μας. Και είναι προφανές ότι όλα αυτά δεν είναι παρωνυχίδες της ζωής μας, αλλά, αντίθετα, είναι ο στίβος της επιτυχίας και της αποτυχίας μας, άρα εκεί παίρνουμε και τα μαθήματα για τις κατακτήσεις μας.

Διότι δεν είναι μόνο ο βιοποιρισμός, που μάς εξαναγκάζει να εργαζόμαστε, αλλά η εργασία είναι συνδεδεμένη και με την ύπαρξή μας, και για τον σκοπό που υπάρχει ένα άτομο πάνω στην ζωή. Μέσα από την εργασία και την απασχόληση, μέσα από την δράση και την αντίδραση, ζυμώνεται η προσωπική μας καθημερινότητα, και σε μεγάλο βαθμό, καθορίζεται και το μέλλον μας. Το στοιχείο του βιοπορισμού είναι θεμελιακό, αλλά δεν είναι το μοναδικό και το αποκλειστικό. Διότι μέσα από την απασχόληση μαθαίνουμε τους άλλους, και οι άλλοι μαθαίνουν εμάς.

Ο χώρος της εργασίας και του επαγγέλματος κάθε ατόμου αποτελεί τον δημόσιο χώρο, εντός του οποίου το άτομο εκτίθεται, δίνει και παίρνει, προσφέρει και απολαμβάνει, και, γενικά, η εργασία μας αποτελεί τον σύνδεσμό μας με την κοινωνία καθημερινά. Και όλοι κατανοούμε ότι αυτό είναι στοιχείο της προσωπικής μας ζωής, χωρίς το οποίο το άτομο δεν ολοκληρώνεται κατά την έννοια της πληρότητας. Ο τρόπος που εργαζόμαστε, ο στόχος και οι προσπάθειες που καταβάλλουμε καθημερινά, αποτελούν τα στοιχεία, με τα οποία κρίνεται ολόκληρη η ζωή και η προσωπικότητά μας. Με λίγα λόγια, το άτομο υπάρχει για να εργάζεται, διότι χωρίς αυτό το στοιχείο χάνει το στοίχημα της ζωής.

Δεν έχει σημασία το επάγγελμα, δεν έχει σημασία η κοινωνική αναγνώριση του έργου μας. Η αξία βρίσκεται στην επαφή του ατόμου με την κοινωνία και τις δικές της ανάγκες, οι οποίες αποτελούν και δικές του ανάγκες. Αυτό το στοιχείο της αμοιβαίας επαφής του ατόμου και της κοινωνίας και αντίστροφα, παίζει καθοριστικό ρόλο στην ψυχική – και όχι μόνον – ισορροπία του ατόμου. Η εργασία εξαναγκάζει το μυαλό μας να βρίσκει τρόπους αντιμετώπισης της αλήθειας των πραγμάτων που μάς περιβάλλουν, και το άτομο ακονίζει και γυμνάζει τα αισθητηρια του για διάκριση μεταξύ καλού και κακού, καλού και καλύτερου, και καλού και πονηρού. Αυτό το στοιχείο της διάκρισης αποτελεί και τον βασικό πυλώνα, μέσα από τον οποίο το κάθε άτομο ωριμάζει και μεταφέρεται εκτός των δυσμενών κοινωνικών συνθηκών, όταν αυτές δοκιμάζουν τις αντοχές του.

Το κληροδότημα της διάκρισης αποτελεί ένα εφόδιο που ανοίγει τα μάτια της συνειδήσεως, και μπορεί το άτομο να κατανοεί το καλύτερο συμφέρον του. Η αποκάλυψη του θελήματος του θεού συντελείται – κατά κανόνα – μέσα στα πλαίσια του καθημερινού μας έργου. Και αυτό εξήγησε ο Χριστός στην περίπτωση του εκατόνταρχου, όταν διαπίστωσε ότι η δική του πίστη που είχε αναπτυχθεί μέσα στις συνθήκες του στρατοπέδου ήταν μεγαλύτερη από την θρησκευτική των υπηρετών του ναού του Σολομωντα. 

Ζητώ εξηγήσεις σημαίνει ότι κάτι με προβληματίζει και δεν καταλαβαίνω το γιατί. Αυτή είναι η γενική έννοια του ζητώ εξηγήσεις στην καθημερινότητά μας. Δηλαδή συμβαίνει κάτι, αλλά δεν καταλαβαίνω το γιατί. Και μπορεί αυτό να περνάει απαρατήρητο στην καθημερινή μας ζωή, ωστόσο έχει μεγάλη σημασία και ουσία στον τρόπο που πραγματικά αντιμετωπίζουμε την ζωή καθημερινά, και θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα όλων μας για όλα όσα δεν καταλαβαίνουμε, είτε γιατί μάς αφορούν άμεσα, είτε γιατί μάς αφορούν έμμεσα για τώρα ή για το μέλλον.

Τα ερωτήματα που καλούμαστε να απαντήσουμε ή να κατανοήσουμε την απάντηση είναι πάντα πραγματικά. Τα θεωρητικά δεν έχουν ουσιαστική βάση στις πραγματικές μας ανάγκες, άρα δεν περιμένουν και κάποια απάντηση. Δηλαδή, αναζητούμε απαντήσεις για τα θέματα που έχουν σχέση με την ζωή μας, αλλά ουσιαστικά δεν αναζητούμε απαντήσεις για θέματα που δεν μάς αφορούν άμεσα. Και αυτό είναι ένα καλό σημάδι για την προκοπή μας. Διότι τα ζητήματα και οι απορίες του κόσμου γενικά είναι απεριόριστα, και όποιος προσπαθεί να καταλάβει το τί και το γιατί για όλα τα ζητήματα θα ναυαγήσει στην πορεία.

Διότι ο κόσμος είναι απέραντος και τα ερωτήματα από κάθε άτομο του κόσμου είναι ανεξερεύνητα. Ωστόσο, αυτή η αλήθεια δεν δίνει και τις απαντήσεις στα ανεξήγητα της προσωπικής μας ζωής, όχι μόνο στα απλά τα καθημερινά, αλλά και στα σύνθετα και μακροχρόνια, τα οποία βασανίζουν την συνείδησή μας και όχι μόνο. Διότι, για παράδειγμα, η αδικία δεν είναι κάτι ασήμαντο, άσχετα εάν το θέμα που εκδηλώθηκε η αδικία δεν είναι και τόσο σοβαρό. Δηλαδή, το άδικο είναι άδικο. Και μπορεί το σημερινό συμβάν να μην έχει επιπτώσεις στην ζωή μου, αλλά αυτό είναι ένα δείγμα του τι με περιμένει στα μεγάλα ζητήματα της ζωής, δηλαδή στις απαντήσεις για τον θάνατο και τις αδυναμίες, ή την οικογενειακή μου πορεία και την επαγγελματική μου καθημερινότητα.

Διότι τα ερωτήματα προέρχονται κατά κύριο λόγο από την οικογενειακή μας και την κοινωνική μας λειτουργική πραγματικότητα, και όχι εάν πχ ο αστερισμός της Ανδρομέδας δημιουργήθηκε πριν από τόσα ή τόσα δισεκατομμύρια χρόνια. Η γνώση για τον αστερισμό μπορεί να προκαλεί έκπληξη, ωστόσο δεν αφορά τα άμεσα προβλήματα που το άτομο αντιμετωπίζει στην καθημερινή του ζωή.

Για τον λόγο αυτό και στην διδασκαλία του Χριστού δεν δίνονται απαντήσεις για τα ερωτήματα που θέτει το άγνωστο διάστημα με τους αμέτρητους πλανήτες, αλλά δίνονται απαντήσεις που αφορούν το άτομο και την σχέση του με την καθημερινή κοινωνία που έρχεται σε επαφή. Διότι σε αυτό το επίπεδο δημιουργούνται οι τριβές και η αδικία, και όχι εάν ο πλανήτης τάδε έχει τόσο βάρος σε σχέση με την γη! Εξηγήσεις που έχουν νόημα, είναι εκείνες που συνθέτουν ένα κανόνα αντιμετώπισης των καθημερινών προβλημάτων, ελευθερώνοντας το άτομο από τις φοβίες και τα εσωτερικά του – και όχι μόνον – αδιέξοδα.

Στην διδασκαλία του Χριστού το θέμα είναι πάντα ο άνθρωπος και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει στην προσωπική του ζωή. Όλα τα άλλα είναι εκτός. Και ο Χριστός δεν ήταν αφελής για να ξοδέψει τον πολύτιμο χρόνο του σε πράγματα που δεν απαιτούν απαντήσεις τώρα, αλλά ίσως θα είναι σημαντικά για τις επόμενες γενιές. 

Η  λέξη “προοπτική” έχει σχέση με την όραση του ανθρώπου, δηλαδή με αυτό που μπορεί να δει το άτομο με τα μάτια του ή να υποπέσει με κάποιο τρόπο στην αντίληψή του. Και τα “οπτικά” καταστήματα, δηλαδή αυτά που διαθέτουν τα γυαλιά για την βελτίωση της όρασής μας, επιβεβαιώνουν ότι ξέρουμε την λεξη “οπτικά”, άρα η σύνθετη λέξη “προ-οπτική” είναι απόλυτα κατανοητή για την γλώσσα μας, και δηλώνει κάτι που  θεωρώ ότι θα δω με τα μάτια μου στο μέλλον, ή σε κάθε περίπτωση θα συμβεί στο μέλλον.

Αυτό είναι το γενικό νόημα της “προοπτικής”. Και για τους Χριστιανούς, αυτό είναι κάτι παρόμοιο με την προφητεία, η οποία υπάρχει μέσα στο Ευαγγέλιο του Χριστού. Με λίγα λόγια, πρόκειται για Ελληνική λέξη, όπου πλέον το μέσον δεν είναι ο λόγος, ( από το ρήμα λέγω), αλλά το όραμα (από το ρήμα ορώ, βλέπω), δηλαδή αυτό που βλέπει κάποιος, χωρίς ωστόσο αυτή η διαφορά να παίζει και σπουδαίο ρόλο στην σύγχρονη εκδοχή και χρήση της λέξης προοπτική. Επομένως, η λέξη προοπτική δηλώνει κάτι για το μέλλον, και νομίζω ότι αυτή η έννοια είναι απόλυτα συνυφασμένη με την καθημερινή μας ζωή, αφού καθένας και καθεμιά προσπαθεί να επιβιώσει όχι μόνο για το σήμερα – αυτό εννοείται, αλλά και για το μέλλον.

Και στα πλαίσια αυτής της λογικής του ενδιαφέροντος για το προσωπικό μας μέλλον, κάθε άτομο μεριμνά και για το αύριο, άσχετα αν δεν το κατανοούμε στην πραγματικότητα. Διότι το θέμα δεν είναι το αύριο ή το μακρινό μέλλον, αλλά η προοπτική της ζωής μας, δηλαδή τι μπορώ να κάνω σήμερα, το οποίο θα βοηθήσει και στο μέλλον, ή τουλάχιστον δεν θα με αποκλείσει από το μέλλον. Και αυτή η πρακτική αλήθεια της καθημερινής μας ζωής δεν είναι αποκομμένη από την αλήθεια της ζωής μας.

Διότι θέλουμε όλοι και όλες να ζήσουμε καλά σήμερα, αλλά θα θέλαμε – αν μπορούσαμε – να εξασφαλίσουμε και με τον καλύτερο τρόπο και το μέλλον μας, όχι μόνο το εγγύς, αλλά και το απώτερο και απώτατο, και εμείς οι Χριστιανοί “ντεμεκ” και το αιώνιο (!), αν και στην πράξη φαίνεται ότι αυτό δεν το λαμβάνουμε και πολύ στα σοβαρά υπόψη μας, αν κρίνει κανείς από τις υπερβολές που όλοι διαθέτουμε στην καθημερινή μας πρακτική, από το πάθος για την άκρατη καλοπέραση, μέχρι την κατάκτηση του διαστήματος διότι η γη δεν είναι πλέον επαρκής χώρος για να ζήσει κάποιος φυσιολογικός άνθρωπος ! Άρα η προοπτική δεν είναι ένας κενός όρος, αλλά είναι το “δόγμα” με το οποίο κτίζουμε την προσωπική μας ζωή, και για όσους έχουν και απογόνους, και την ζωή των απογόνων τους, ενώ στην πραγματικότητα δεν ξέρουμε τις προοπτικές, δηλαδή τί θα συμβεί αύριο ή στο μέλλον.

Και η διδασκαλία του Χριστού στο σημείο αυτό είναι απόλυτη. Δεν είπε να μην φροντίζετε το σήμερα ή το μέλλον σας, αλλά να μην ξεχνάτε την αλήθεια. Ότι δηλαδή δεν θα ζήσετε εσείς αιώνια πάνω στην γη, αλλά και όσα συγκεντρώνετε πάνω στην γη για τους απογόνους σας, θα πρέπει να υπακούν στην λογική της αυτάρκειας και όχι της άκρατης πλεονεξίας. Διότι η πλεονεξία αφαιρεί τμήματα της προσωπικής ζωής σήμερα – γιατί δεν ξέρω τι να κάνω όσα έχω και βαραίνουν την ζωή μου – αλλά και διότι δεν ξέρω το μέλλον. Η προοπτική δεν υποτιμά το μέλλον, αλλά το θέτει μέσα στα πλαίσια της κοινής λογικής. 

Η πλάνη, το χάσιμο του στόχου και του προσανατολισμού, η άγνοια, η αποπλάνηση και παραπλάνηση, είναι γνωστές έννοιες της καθημερινής μας ζωής, και δηλώνουν απώλεια της αλήθειας. Η αλήθεια φέρνει σταθερότητα και ασφάλεια. Η απάτη, η πλάνη, και η εξαπάτηση, οδηγούν σε ανασφάλεια, και σε βάθος χρόνου οδηγούν σε αποτυχίες. Συνεπώς πρόκειται για καταστάσεις αποτυχίας και απώλειας, και προφανώς κανείς δεν θα ήθελε να βρεθεί σε αυτή την τροχιά, δηλαδή να βρίσκεται σε οδό απώλειας.

Διότι, αυτό αποδεικνύεται από την προσωπική μας προσπάθεια καθημερινά, όλοι προσπαθούμε να θεμελιώσουμε μια σταθερότητα σε όλους τους τομείς της προσωπικής μας ζωής, στο επάγγελμα, την οικογένεια, την στέγη, τις συνήθειες, και αυτό αποτελεί πάγια προσωπική επιδίωξη. Το αντίθετο της πλάνης είναι η σταθερότητα και η ασφάλεια. Ακόμη και όταν κάποιο άτομο επιθυμεί την εξερεύνηση του άγνωστου, θέλει – και έχει ανάγκη – μια σταθερή θέση επιστροφής, για να μην αισθάνεται χαμένος, αλλά προσωρινά περιπλανώμενος για κάποιο σκοπό. Και αυτό αποτελεί παγκόσμια πρακτική της προσωπικής ζωής κάθε ατόμου, όσο τολμηρό και αν είναι.

Με λίγα λόγια, η πλάνη και η παραπλάνηση και αποπλάνηση είναι έννοιες αρνητικές και απορριπτέες. Η σταθερότητα και η εγγύηση της ασφάλειας είναι το ζητούμενο από κάθε εχέφρονα άνθρωπο. Οι εξαιρέσεις απλά επιβεβαιώνουν τον κανόνα του τέλειου. Και ο Χριστός ως παρουσία και ως πρόσωπο πίστεως, δεν είναι πλανήτης, αλλά εγγύηση της σταθερότητας μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο κόσμο, φυσικό και κοινωνικό, τον οποίο καθένα πρόσωπο προσπαθεί να δαμάσει, όπως το πλοίο μέσα στην θύελλα αναζητά ασφάλεια και άγκυρα πρόσδεσης.

Χωρίς το πρόσωπο του Χριστού, ο οποίος εμφανίστηκε στην γη για να διδάξει την αλήθεια, το άτομο δεν μπορεί να βρει σταθερότητα. Διότι δεν είναι μόνο η κοινωνία και η εξαπάτηση της αδικίας, αλλά είναι και οι φυσικές δυνάμεις, τις οποίες καλείται καθένα πρόσωπο να αντιμετωπίσει στην δική του καθημερινότητα. Και όσο το βρέφος βρίσκεται κάτω από την προστασία της μητέρας, αισθάνεται ασφάλεια. Όσο όμως μεγαλώνει, τόσο και η προσωπική του ευθύνη παίζει καθοριστικό ρόλο στις επιλογές του.

Και η διδασκαλία του Χριστού όπως μάς παραδόθηκε από τους μαθητές του, είναι η εγγύηση της ασφάλειας για το σήμερα, αλλά έχει και σπέρματα αιωνιότητας, όπως ο ίδιος το αποκάλυψε και το βίωσε κατά την περίοδο της εδώ παρουσίας του. Η πλάνη και η αποπλάνηση της αδικίας για το κέρδος εις βάρος του άλλου, είναι ο αντίποδας της ασφάλειας του Χριστού. Για όσους αναζητούν απαντήσεις για τα ερωτήματα της ζωής, η μόνη πηγή ασφάλειας είναι η διδασκαλία του Χριστού. Όχι αποσπασματικά, αλλά ολοκληρωμένα, από το Α έως το Ω.

Τα λίγα που συνήθως ξέρουμε και επικαλούμαστε, δεν καλύπτουν όλο το φάσμα των ερωτημάτων μας για την ζωή και τον θάνατο, για την αδικία και την αλήθεια, για την απάτη και την αποκάλυψη της αλήθειας μέσα στην προσωπική μας καθημερινότητα. Ο προσωπικός μας πλούτος γνώσης της διδασκαλίας του Χριστού δεν αφαιρείται σε καμία περίπτωση. Και όσο βαρύτερα πράγματα κατέχουμε από την διδασκαλία του, τόσο πιο σταθερή είναι η θέση μας μέσα στις φουρτούνες της προσωπικής μας καθημερινότητας.